http://kakesana.blogfa.com/ یاواپێم نامه‌ی شیرین خیتامه‌ت # ده‌ک ده‌ک نه‌ڕێزۆ سه‌رپه‌نجه‌ی خامه‌ت fa blogfa.com Wed, 23 Sep 2009 21:44:18 GMT http://kakesana.blogfa.com/post-25.aspx <P dir=rtl align=center><STRONG><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif" size=3>                     </FONT></STRONG></P> <P dir=rtl align=right><STRONG><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif" size=3>که‌ دووریت وه‌کوو دووکه‌ڵه‌ پاییزه‌کی نێو</FONT></STRONG></P> <P dir=rtl align=right><STRONG><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif" size=3>دارستانی تینوو ئه‌سووتێت و</FONT></STRONG></P> <P dir=rtl align=right><STRONG><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif" size=3>به‌ره‌و ئاسمانێکی ئاوێستایی دا</FONT></STRONG></P> <P dir=rtl align=right><STRONG><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif" size=3>کۆچ ئه‌کات و به‌جێم دێڵێ </FONT></STRONG></P> <P dir=rtl align=right><STRONG><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif" size=3>دڵ وه‌کوو کچێکی ماندوو</FONT></STRONG></P> <P dir=rtl align=right><STRONG><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif" size=3>هه‌ناسه‌سواری تاساو،</FONT></STRONG></P> <P dir=rtl align=right><STRONG><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif" size=3>له‌باوه‌شی ته‌نیایی دا</FONT></STRONG></P> <P dir=rtl align=right><STRONG><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif" size=3>له‌ کونجێکی غه‌ریب، پشووی ئه‌دا</FONT></STRONG></P> <P dir=rtl align=right><STRONG><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif" size=3>غه‌میش،وه‌کوو به‌فره‌کی تیینووی </FONT></STRONG></P> <P dir=rtl align=right><STRONG><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif" size=3>      سه‌رمابردووی !! ته‌ماوی</FONT></STRONG></P> <P dir=rtl align=right><STRONG><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif" size=3>فڕێ دراو نێو تاشه‌کی ڕووش</FONT></STRONG></P> <P dir=rtl align=right><STRONG><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif" size=3>                  تاسابوو،</FONT></STRONG></P> <P dir=rtl align=right><STRONG><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif" size=3>له‌م ته‌وژمه‌ سه‌رسووڕماوه‌!</FONT></STRONG></P> <P dir=rtl align=right><STRONG><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif" size=3>نه‌دڵی تاساویش پێت ئه‌گات و</FONT></STRONG></P> <P dir=rtl align=right><STRONG><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif" size=3>نه‌ غه‌می تینووی گه‌رما بردووی </FONT></STRONG></P> <P dir=rtl align=right><STRONG><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif" size=3>نێوشه‌قامی ماڵئاوایی،سه‌رم لێ ئه‌دا </FONT></STRONG></P> <P dir=rtl align=right><STRONG><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif" size=3>                      و</FONT></STRONG></P> <P dir=rtl align=right><STRONG><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif" size=3>  ته‌نانه‌ت، نه‌ ئازاره‌کانیشم </FONT></STRONG></P> <P dir=rtl align=right><STRONG><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif" size=3>                         دائه‌چڵه‌کێنێ.</FONT></STRONG></P> <P dir=rtl align=center><STRONG><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif" size=3>                  <FONT size=2>  <FONT color=#993300> بورهان هه‌ورامی  - 22 ی خاکه‌لێوه‌ 2709ی کوردی - مه‌ریوان</FONT></FONT></FONT></STRONG></P> <P dir=rtl align=right><STRONG><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif" size=3> </FONT></STRONG></P> <P dir=rtl align=right><STRONG><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif" size=3> </FONT></STRONG></P> <P dir=rtl align=right><STRONG><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif" size=3> </FONT></STRONG></P> Wed, 23 Sep 2009 21:44:18 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=kakesana&postid=25 kakesana http://kakesana.blogfa.com/post-25.aspx http://kakesana.blogfa.com/post-24.aspx <P dir=rtl align=center><I>ئاماده‌ کردنی : حه‌یبه‌ڵا ئاریانژاد -  مه‌ریوان</I><I></I></P> <P dir=rtl><I>سه‌رچاوه‌:</I><I> پمفلت، پاسخ به‌ پرسشهای شایع ‌‌آنفلوانزای خوکی وزارت بهداشت،درمان وآموزش پزشکی- مرکز مدیریت بیماریهای واگیر-مقررات بهداشتی مرزی</I><I> </I><I>iHR</I><I> </I><I>اردیبهشت88</I></P> <P dir=rtl><B><I>ئه‌نفلوه‌نزای به‌رازچیه‌؟</I></B></P> <P dir=rtl><B><I> </I></B>نه‌خۆشیه‌کی خێرای ده‌زگای هه‌ناسه‌کێشانی به‌رازه که ‌به‌هۆی چه‌ند جۆر ڤایرووسی ئه‌نفلوه‌نزاوه‌ دروست ئه‌بێت. ڕێژه‌ی مه‌رگ ومرداربوونه‌وه‌ی به‌رازه‌کان زۆر ئه‌باته‌ سه‌ره‌وه‌‌ (4%تا1%)</P> <P dir=rtl>به‌رازه‌کان به‌هۆی هه‌وای ئالووده ‌وپه‌یوه‌ندی ڕاسته‌وخۆ وناڕاسته‌وخۆله ‌گه‌ل به‌رازی نه‌خۆش یان به‌رازی به‌ڕواڵه‌ت ته‌ندروست ئالووده‌ ئه‌بن. سه‌رهه‌ڵدانی نائاسایی نه‌خۆشیه‌که‌ به‌درێژایی ساڵ له‌ نێو به‌رازه‌ کاندا ئه‌بینرێت به‌ڵام له‌و شوێنانه‌ دا که‌ که‌ش وهه‌وای له‌بار(موعته‌دڵ)یان هه‌یه‌له ‌پاییز وزستان دا زۆرتره‌،زۆربه‌ی وڵاته‌کان به‌رازه‌کانی خۆیان به‌شێوه‌ی ئاسایی له‌به‌رانبه‌ر نه‌خۆشی ئه‌نفلوه‌نزا دا واکسینه‌ ئه‌که‌ن،ڤایرووسه‌ به‌دیهێنه‌ره‌کانی ئه‌نفلوه‌نزای به‌راز زۆرتر له‌تاقمێکن به‌نێوی <B>(</B><B>(H1N1</B> به‌ڵام له‌وانه‌یه بن‌جۆره‌کانی تریش له‌نێوبه‌رازه‌کاندا بڵاوه‌بکات وه‌کوو<B>:</B><B>)</B><B>‌‌</B><B>H3N2-H3N1-H1N2</B><B>)</B> ئه‌ڵبه‌ت له‌وانه‌یه ‌به‌رازه‌کان به‌ هۆی ڤایرووسی ئه‌نفلوه‌نزای په‌له‌وه‌ر وهه‌روه‌ها ڤایرووسی ئه‌نفلوه‌نزای ئینسانیشه‌وه‌ ئالووده‌ ببن.</P> <P dir=rtl>له‌وانه‌یه بڕێ جار ‌به‌رازه‌کان له‌یه‌ک کاتا تووشی زۆرترله‌ یه‌ک جۆر ڤایرووس ببنه‌وه‌ که‌ ئه‌م حاڵه‌ته‌ جێگای مه‌ترسیه‌و</P> <P dir=rtl>ئه‌بێته‌ هۆی زاوزێ وله‌ ئاکاما خولقان وبڵاوه‌ کردنی چه‌شنێک ڤایرووسی تازه‌تر له‌ نێو به‌رازه‌کاندا.</P> <P dir=rtl> <B><I>کاردانه‌وه‌ی ئه‌نفلوه‌نزای به‌راز له‌ سه‌ر ته‌ندروستی مرۆڤ</I></B></P> <P dir=rtl><B><I> </I></B>تووش بوونی ئینسان به‌ئه‌نفلوه‌نزای به‌راز بڕێ جار به‌ شێوه‌ی تاکه‌ که‌سی وبڕێ جاریش به‌شێوه‌ی په‌تایه‌کی گشتی ڕاپۆر ئه‌درێت. به‌گشتی دیارده‌کانی نه‌خۆشیه‌که‌ له‌ مرۆڤا هه‌روه‌ک دیارده‌کانی ئه‌نفلوه‌نزای وه‌رزیه‌ ئه‌ڵبه‌ت له‌وانه‌یه ‌هیچ دیارده‌یه‌کیشی نه‌بێت وله‌وانه‌شه ‌به‌شێوه‌ی سینه‌ پاڵوێکی توند سه‌ر هه‌ڵبدات و مه‌رگی نه‌خۆشی لێ بکه‌وێته‌وه‌.</P> <P dir=rtl>زۆرینه‌ی دیارده‌ سه‌ره‌کیه‌کانی ئه‌نفلوه‌نزای به‌راز له ‌گه‌ل دیارده‌کانی ئه‌نفلوه‌نزای وه‌رزی مرۆڤ وهه‌روه‌ها دیارده‌کانی نه‌خۆشیه‌کانی تری ده‌زگای هه‌ناسه‌کێشان هاوشێوه‌ن وئه‌ڵبه‌ت له‌وانه‌شه‌ نه‌خۆشیه‌که‌ سووک و بێ دیارده‌ بێت وهه‌ستی پێ </P> <P dir=rtl>نه‌کرێت ،بۆیه‌وا ڕێژه‌ی بڵاوبوونه‌وی له‌ نێوان مرۆڤه‌کاندا مه‌زه‌نده‌ ناکرێت ونادیار ماوه‌ته‌وه‌</P> <P dir=rtl><B><I>شه‌پۆلی نائاسایی ئه‌نفلوه‌نزای به‌رازله‌ کامیه‌ک له‌وڵاته‌کاندا سه‌ری هه‌ڵداوه‌؟</I></B></P> <P dir=rtl>تائێستا ئه‌نفلوه‌نزای به‌راز نه‌چوه‌ته‌ ڕیزی سیسته‌می ڕاپۆردانی نێونه‌ته‌وه‌یی پابه‌ند به‌بنه‌ماکانی ڕێکخراوه‌ی OIE.  بۆیه‌ وا بڵاو بوونه‌وه‌ی نه‌خۆشیه‌که‌ له‌نێو ئاژه‌ڵه‌کاندا به‌ ڕوونی نه خراوه‌ته بوواری ‌ناساندنه‌وه‌ .له‌وانه‌یه‌ نه‌خۆشیه‌که، نه‌خۆشیه‌کی خۆجێیی وڵاتی ‌ئه‌مریکابێت،شه‌پۆلی نائاسایی ئه‌نفلوه‌نزای به‌راز پێشتر‌ له‌ ئه‌مریکای باشوور وباکوور،ئه‌وروپا(به‌ریتانیا،سوێد،ئیتالیا)-ئه‌فریقیا(کنیا) وچه‌ندوڵاتی تری ئاسیای خۆرهه‌ڵات وه‌ک :چیین وژاپۆندا سه‌ری هه‌ڵدا به‌ڵام هه‌نووکه‌ له‌زۆربه‌ی وڵاته‌کاندا بینراوه‌ وکارناسان گومانیان هه‌یه‌که‌ ببێ به‌ پاندمی وپه‌تایه‌کی عاله‌مگیری مه‌ترسی دار.</P> <P dir=rtl><B><I>ئایا تا ئێستا ئالووده‌ بوونی مرۆڤ به‌ ئه‌نفلوه‌نزای به‌راز </I></B><B><I>دیتراوه‌؟</I></B></P> <P dir=rtl>به‌پێی ڕاگه‌یه‌ندراوی ڕێکخراوی جیهانی ته‌ندروستی(<B>WHO</B>)تابڕواری پێنجی پووشپه‌ڕی1388(26ی ژوئه‌نی2009) جۆری ئینسانی نه‌خۆشی ئه‌نفلوه‌نزای به‌راز له  ‌112 وڵاتاتدا دیتراوه‌:</P> <P dir=rtl>مکزیک،کانادا،ئێسپانیا،ئه‌مریکا،فه‌رانسه‌،نیو‌زیلاند،ئاڵمان،</P> <P dir=rtl>به‌ریتانیا، فه‌له‌ستینی داگیرکراو،ئوتریش،هوله‌ند،سویس،چین، هۆنگ کۆنگ،تورکیه‌</P> <P dir=rtl>،دانیمارک، کاستاریکا،کۆریای باشووروباکوور،ئیرله‌ند،ئیتالیا،پورته‌قاڵ،ئیلسالوادۆر، ئوسترالیا،ئه‌رژانتین، برازیل،شیلی،ئێکوادۆر،ئیسراییل،تایله‌ند،به‌لژیک،کوبا،یۆنان،گواتمالا،پاناما،عه‌مان ،به‌حره‌ین و زۆر وڵاتی تریش </P> <P dir=rtl><B><I>خه‌ڵک چۆن تووشی نه‌خۆشی ئه‌نفلوه‌نزا ئه‌بن؟</I></B></P> <P dir=rtl>خه‌ڵک له‌ بارودۆخی ئاساییا ئه‌نفلوه‌نزای به‌راز له‌به‌رازه‌کانه‌وه‌ ئه‌گرن به‌ڵام تاقیکاری وبه دوادا چوونه‌کان سه‌لماندوویانه که‌ بڕێک له‌و نه‌خۆشانه‌ که ‌تا ئێستا ناسراون په‌یوه‌ندیان له‌گه‌ل به‌راز و شوێنی به‌خێوکردنی به‌رازدا نه‌بووه‌ وبه‌ڵکو  زۆربه‌یان به‌ هۆی نزیکایه‌تی وپه‌یوه‌ندی ڕاسته ‌و خۆو ناڕاسته‌‌وخۆ له‌ گه ل ‌مرۆڤی نه‌خۆشدا تووشی ئه‌نفلوه‌نزا بوون.</P> <P dir=rtl><B><I>ئایا په‌تای ئه‌نفلوه‌نزای به‌رازله‌ڕێگای خوارده‌مه‌نیه‌وه‌ ئه‌گوێزرێته‌وه؟</I></B><B></B></P> <P dir=rtl>نه‌خۆشی ئه‌نفلوه‌نزای به‌راز له ‌ڕێگای خو‌ارده‌مه‌نیه‌وه‌ ناگوێزرێته‌وه‌ به‌مه‌رجێک که‌ لاشه‌و گۆشتی به‌رازبه ‌شێوه‌ی دروست<B><I></I></B></P> <P dir=rtl>‌ وبه ‌له ‌به‌ر چاوگرتنی بنه‌ماکانی بێهداشت وته‌ندروستی ئازوگوێز بکرێت وبکوڵێندرێت.ڤایروسی ئه‌نفلوه‌نزای به‌راز به‌ هۆی کوڵاندن وله‌پله‌ی گه‌رمای 70  ده‌ره‌جه‌ی سه‌نتیگراد (160ده‌ره‌جه‌ی فارێنهایت) به‌ ته‌واوی له‌به‌ین ئه‌چێت.</P> <P dir=rtl> <B><I>ئایا مه‌ترسی سه‌ر هه‌ڵدانی پاندمیه‌کی جیهانی له‌ ئارادایه‌؟</I></B></P> <P dir=rtl>ئه‌گه‌رچی پێش بینی کردنی ڕوداوێکی وا دژواره به‌ڵام ڕاستیه‌که‌ی ئه‌وه‌یه‌ که‌ زۆربه‌ی هه‌ره‌ زۆری خه‌ڵک به‌ تایبه‌ت ئه‌وانه‌ی په‌یوه‌ندی به‌رده‌وامیان له‌گه‌ل به‌رازه‌کان دا نیه‌‌ له‌به‌رانبه‌ر ئه‌نفلوه‌نزای به‌رازدا ئیمه‌ن وپارێزراو نین! له‌لایه‌کی تریشه‌وه‌ ئه‌گه‌ر ڤایرووسی ئه‌نفلوه‌نزای به‌راز به‌ڕاده‌ی پێویست هێزوتوانای گواستنه‌وه‌ی له‌مرۆڤه‌وه‌  بۆمرۆڤ ببێت له‌وحاڵه‌ته‌دا ئه‌بێته‌هۆی پاندیمی جیهانی وئه‌مه‌ش به‌ستراوه‌ به‌ خێرایی وزه‌ی نه‌خۆش خستنی ڤایروسه‌که‌ وئاستی حه‌ساسیه‌تی سیسته‌می خۆپارێزی له‌شی مرۆڤ وچه‌ن فاکته‌ری تره‌وه‌ له‌وانه‌: کاردانه‌وه‌ی پاراستنی بڕکه‌بڕکه‌ی سیسته‌می خۆپارێزی له‌ش به‌هۆی ئه‌نفلوه‌نزای وه‌رزی و...</P> <P dir=rtl> <B>ئایا واکسه‌نی ئه‌نفلوه‌نزای مرۆڤ له‌ ئه‌نفلوه‌نزای به‌راز پێشگیری ئه‌کات؟</B></P> <P dir=rtl><B> </B>له‌ڕاستی دا تاکووئێستا واکسه‌نیک بۆپێشگیری له‌ ئه‌نفلوه‌نزای به‌راز له‌ ئارادانیه‌ وئه‌وه‌ش نازانرێت که‌ئایا واکسه‌نی ئه‌نفلوه‌نزای وه‌رزی مرۆ ئه‌توانێت له‌مپه‌رو پارێزه‌ر بێت له‌ به‌رانبه‌ر ئه‌نفلوه‌نزای به‌رازه‌وه‌ یان ناء</P> <P dir=rtl><B><I>ئایا ده‌رمانێک هه‌یه‌ بۆچاره‌سه‌رکردن   </I></B><B><I>؟</I></B></P> <P dir=rtl>دووده‌سته‌ ده‌رمان له‌به‌رده‌ست دان یه‌که‌میان گروپی ئامانتادین(ئامانتادین وڕیمانتادین) ودو‌هه‌میان گروپی به‌رانبه‌رکێ که‌ری نورئه‌مینیدازی ئه‌نفلوه‌نزا (ئۆسڵتامی ویر و زانامیویر) که‌ له‌ ئێستادا ده‌سته‌ی دوهه‌م بۆ ده‌رمان به‌کارئه‌برێت. پێویسته‌ ئاماژه‌ به‌وه‌ش بکرێت که‌زۆربه‌ی ئه‌و نه‌خۆشانه‌ که‌ له‌م ماوه‌یه‌دا ئه‌نفلوه‌نزای به‌رازیان گرتوه ‌به‌بێ ده‌ستێوه‌ردانی پزیشکی و به‌کار هێنانی هیچ جۆره‌ ده‌رمانێک  له‌نه‌خۆشیه‌که‌ ڕه‌خساون وته‌ندروستیان گه‌ڕاوه‌ته‌وه‌ سه‌ر دۆخی پێشتر وێڕای ئه‌مه‌ش له‌بڕێک شوێنا ڤایروسگه‌لێک بڵاوبوونه‌ته‌وه‌ که‌ له‌ به‌رانبه‌ر ده‌رمانه‌ دژ به‌ڤایروسه‌کاندا پارێزراون و دیاره ‌ئه‌م ڕوداوه‌ کاردانه‌وه‌ی خراپی هه‌یه‌ به‌ سه‌ر  پڕۆسه‌ی ده‌رمان کردنه‌وه‌</P> <P dir=rtl><B><I>ئه‌گه‌ر به‌ڕێکه‌وت په‌یوه‌ندیمان به‌ به‌رازی نه‌خۆشه‌وه‌ گرت چبکه‌ین ؟</I></B></P> <P dir=rtl><B><I> </I></B>دیاره‌ ئه‌مه‌ گرفت وکێشه‌ی وڵاتی ئێمه‌ نیه‌ به‌ڵام بۆئه‌وانه‌ی که‌له‌ وڵاتانی تردا ئه‌ژین یان ئه‌وانه‌ی که‌ سه‌ردانی وڵاتانی ئالوده‌ ئه‌که‌ن باشتره‌ خۆپارێزی بکه‌ن له‌ په‌یوه‌ندی و نزیک بوونه‌وه‌ له‌ به‌رازه‌کان به‌تایبه‌ت دووری گرتن له‌به‌رازی نه‌خۆش ،پێویسته‌ ئه‌گه‌ر هه‌رچه‌شنه‌ نه‌خۆشی ئاژه‌ڵیان چاو پێکه‌وت به‌رپرسانی ته‌ندروستی ئاگادار بکه‌نه‌وه‌،سه‌لمێندراوه‌ که‌ زۆربه‌ی تووشبوان به‌ په‌تای ئه‌نفلوه‌نزای به‌راز په‌یوه‌ندی به‌رده‌وام ودرێژخایه‌نیان هه‌بوه‌ له‌گه‌ل به‌رازه‌ نه‌خۆشه‌کاندا، بۆیه‌ کارناسانی بواری ته‌ندروستی ئه‌ڵێن که‌ ئه‌بێ بنه‌ماکانی  بێهداشت وخۆپازێزی تاک ڕچاو بکرێن به‌ تایبه‌ت له‌لایه‌ن ئه‌و که‌سانه‌وه‌ که‌ له‌ بواری سه‌ربڕین وگواستنه‌وه‌و فرۆشتنی گۆشتی به‌رازدا ئیش ئه‌که‌ن و به‌ ته‌ئکیده‌وه‌ ئه‌ڵێن که‌ ئه‌بێ ئاژه‌ڵه‌ نه‌خۆشه‌کان له‌خولی سه‌ربڕین وهه‌رچه‌شنه‌ که‌ڵک لێ وه‌رگرتنێک دوور بخرێنه‌وه‌.</P> <P dir=rtl>  <B><I>بۆ پاراستنی خۆمان چیبکه‌ین؟</I></B></P> <P dir=rtl><B><I> </I></B><I>خۆپارێزی بکه‌ین له‌ هه‌رچه‌شنه‌ نزیکی وپه‌یوه‌ندی گرتن به‌ که‌سانی نه‌خۆشه‌وه‌ یان ئه‌وانه‌ی که‌ یاوو قۆزه‌یان هه‌یه‌</I><I></I> </P> <UL> <LI><I>ده‌سته‌کانمان به‌رده‌وام وبه‌ درێژایی ڕۆژ به‌ئاووسابوون بشۆین</I><I></I> <LI><I>هه‌ڵس وکه‌وتی بێهداشتی وته‌ندروستی وه‌ک <B>:</B> خه‌وتن وحه‌سانه‌وه‌ی پێویست ڕچاو بکه‌ین</I><I></I> <LI><I>به‌کارهێنانی مه‌وادی خوارده‌مه‌نی شیاوو وه‌رزش له‌ به‌رچاوبگرین</I><I></I></LI></UL> <P dir=rtl><B>ئه‌گه‌رسه‌ردانی وڵاته‌ ئالوده‌کانمان کردوه‌و هه‌ستمان کرد که‌ نه‌خۆشین ئه‌بێ چیبکه‌ین ؟</B></P> <P dir=rtl><I>ئه‌گه‌ر یاوی بانتر له‌38ده‌ره‌جه‌ یان ئازاری قوڕگمان بوو:</I></P> <P dir=rtl><I>·    </I><I>باشتره‌ له‌ ماڵه‌وه‌ بمێنینه‌وه‌و هه‌تا بۆمان ئه‌کرێت نه‌چینه‌ شوێنی کار وقوتابخانه‌وشوێنه‌ گشتیه‌کانی تره‌وه‌</I></P> <P dir=rtl><I>·        </I><I><FONT size=3>بایه‌خ بده‌ین به‌ حه‌سانه‌وه‌و خوارده‌مه‌نی شیاوو ئاوی زۆریش بخۆینه‌وه‌</FONT></I></P> <P dir=rtl><FONT size=3><I>·        </I><I>ده‌سته‌کانمان به‌رده‌وام وله‌ سه‌ریه‌ک به‌ئاووسابوون بشۆین</I></FONT></P> <P dir=rtl><FONT size=3><I>·        </I><I>سه‌ردانی پزیشک یان ناوه‌ندی ته‌ندروستی بکه‌ین</I><I></I></FONT></P> <P dir=rtl> </P> Wed, 05 Aug 2009 22:04:18 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=kakesana&postid=24 kakesana http://kakesana.blogfa.com/post-24.aspx http://kakesana.blogfa.com/post-23.aspx <P align=center><B>نیشتمان</B></P> <H1 align=right>"<FONT size=2>هاوسێم"، چرۆی شۆخ وشه‌نگی </FONT></H1> <P align=right><B>تازه‌ له‌دایک بووی </B></P> <P align=right><B>ناو دارستانی پیره‌ "ئاوێستای"</B></P> <P align=right><B>                         روومه‌ت نوورانی،</B></P> <P align=right><B>'سه‌رینم"،به‌رده‌به‌گی باڵابه‌رزی ڕووته‌ڵه‌ی قنج وقیتی</B></P> <P align=right><B>                        شه‌وانی ته‌نیاییم</B></P> <P align=right><B>"عه‌تریشم"بۆنی کچه‌گیای!</B></P> <P align=right><B>                       تازه‌ پێ گه‌شتو  </B></P> <P align=right><B>"چاوه‌ڕوانیم" سه‌مای تاقه‌به‌ردی</B></P> <P align=right><B>                      دوورله‌ تاسه‌ی پێکه‌نین</B></P> <P align=right><B>"عه‌شقم" ختووکه‌ی !تاڤگه‌ی</B></P> <P align=right><B>                     به‌خته‌بارانی شاباش کراو</B></P> <P align=right><B>"هه‌ناسه‌شم"سروه‌ی</B></P> <P align=right><B>مانددووی تووله‌ڕێی"سه‌روخێشک"ی             </B></P> <P align=right><B> </B></P> <P align=right><B>                 پیری"عه‌وداڵان</B><B>"</B></P> <P align=right><B> </B></P> <P align=right><B>من له‌مه‌زیاتر لێره‌ ناڕۆم</B></P> <P align=right><B>وازم لێ بێنن ،نا.... نا.. ناڕۆم</B></P> <P align=right><B> </B></P> <P align=right><B>تا شه‌وانی چاوه‌ڕوانی </B></P> <P align=right><B>          و</B></P> <P align=right><B>تاسه‌ی پێکه‌نین </B></P> <P align=right><B>         و</B></P> <P align=right><B>تاڤگه‌ی به‌خته‌بارانی شاباش کراو</B></P> <P align=right><B>                     و</B></P> <P align=right><B>سروه‌ی ماندوو </B></P> <P align=right><B>                 و</B></P> <P align=right><B>چرۆی تازه‌ له‌دایک بوو</B></P> <P align=right><B>بۆنی کچه‌گیای </B></P> <P align=right><B>تازه‌ پێ گه‌یێشتوی</B></P> <P align=right><B> ئه‌م ووڵاته‌ پڕله‌تاسه‌ی</B></P> <P align=right><B>هه‌واره‌که‌ی "قیبله‌ی سه‌یدی"م</B></P> <P align=right><B>له‌گه‌ل خۆم به‌رم    و</B></P> <P align=right><B>له‌گه‌ل ماچی ئه‌م نیشتمانه‌م </B></P> <P align=right><B>کۆی که‌مه‌وه‌ </B></P> <P align=right><B>      له‌ ژووری ژووری سه‌رم دا</B></P> <P align=right><B>               بیخه‌وێنم</B></P> <P align=right><B>                  و</B></P> <P align=right><B>نوێژی"شالیاری"</B></P> <P align=right><B>         بۆبکه‌م</B></P> <P align=right><B>           و</B></P> <P align=right><B>سوجده‌ی بۆ به‌رم</B></P> <P><B>                                                             بورهان هه‌ورامی -  هه‌ورامان 2009-05-13</B></P> <P><B> </B></P> <P><B> </B></P> <P dir=rtl> </P> Thu, 14 May 2009 21:20:39 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=kakesana&postid=23 kakesana http://kakesana.blogfa.com/post-23.aspx http://kakesana.blogfa.com/post-22.aspx <TABLE class=module cellSpacing=0 cellPadding=0 border=0> <TBODY> <TR> <TD class=topr_g> <P dir=rtl><FONT size=1></FONT> </P></TD> <TD class=topl_g></TD></TR> <TR> <TD class=boxmidr> <DIV class=content> <DIV class=post> <DIV class=post-body> <DIV> <DIV style="CLEAR: both; PADDING-BOTTOM: 0.25em"></DIV></DIV></DIV></DIV></DIV></TD></TR></TBODY></TABLE> <TABLE class=module cellSpacing=0 cellPadding=0 border=0> <TBODY> <TR> <TD class=topr_g> <H1>اورامان؛ خاستگاه آيين زرتشت است </H1></TD> <TD class=topl_g></TD></TR> <TR> <TD class=boxmidr> <DIV class=content><!-- Begin .post --> <DIV class=post><A name=2418728463190780388></A> <DIV class=post-body> <DIV> <DIV style="CLEAR: both"></DIV><A onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}" href="http://tourism.chn.ir/manage/photo/30290-112236.JPG"></A><BR>خبرگزاري ميراث فرهنگي_ گردشگري_ مصطفي طاهري، کارشناس مردم شناسي_ روستاي بزرگ و تاريخي اورامان تخت از توابع شهرستان سروآباد در استان کردستان ميان سلسله كوه‌هاي تخت و شاهو و كوسالان قرار گرفته‌است كه از جنوب به شهرستان پاوه از شمال به شهر مريوان از غرب به سلسله كوه‌هاي تخت و از شرق به شهر سروآباد منتهي مي‌شود اين روستا با 640 خانوار و 3000 هزار نفر جمعيت در فاصله 46 درجه و 14 دقيقه تا 46 درجه و 28 دقيقه طول جغرافيايي و 35 درجه و 16 دقيقه عرض جغرافيايي قرار دارد.<BR>اين روستاي زيبا و کم‌نظير در دره‌اي با صفا و سرسبز با چشمه‌ها و باغ‌هاي زيبا قرار گرفته‌است. دره اورامان در امتداد سلسله جبال تخت بين کوه تخت و قلعه معروف اورامان که نظاره‌گر خانه‌هاي پلکاني سنگي با پنجره‌هاي آبي رنگ ساخته شده، واقع است.<BR>اما نگاهي گذرا به غارهاي اطراف و نقوش‌هاي متعدد روي صخره‌ها و تخته سنگ‌ها، فرهنگ عامه، آيين‌هاي سنتي، صنعت‌هاي دستي، ادبيات عرفاني درمي‌يابيم که ساکنان اين روستا بازماندگان اجدادي هستند که غارنشيني، کوه‌نشيني و دوره شکار و گردآوري و روستانشيني را تجربه کرده‌اند. <BR>آري خودکفايي در پوشاک، ابزار، طب سنتي، خوراک، آداب و رسوم و جنبه‌هاي ديگر زندگي گواهي ديگر بر اين مدعا است. چراکه هميشه اصالت و قدمت به مردم و قومي است که کورکورانه تقليد نکرده باشند، بلکه هرآنچه در خانه در کوزه و بر سر سفره و هرآنچه که بر تن داشته باشند، حاصل توانايي کوشش، ذوق و سليقه و مهارت افراد آن قوم يا جامعه باشد.<BR>اوراميها با دانش بومي خود در بستر زمان از تمامي عناصر طبيعي منطقه سودجسته و از اين طريق ضامن بقاي خويش در برابر ناملايمات زمانه خود بوده‌اند. استفاده از غار به‌عنوان پناهگاه در مقابل حيوانات وحشي و درنده، استفاده از گياهان وحشي براي غذا و درمان بيماري‌هاي مختلف، استفاده از چوب درختان سخت، جهت ابزارسازي و صنايع‌دستي، استفاده از شکار جهت تغذيه و لباس و ظرف آب و غيره. همه و همه کانال همواري است که انسان امروزي را به گذشته‌هاي بسيار دور رهنمون مي‌سازد.<BR>گذشته نزديک‌تر را در اورامان با آيين‌هاي سنتي به نظاره مي‌نشينيم. روستايي که موبدان زرتشتي آتشکده‌هاي اروميه براي حل مشکلات اجتماعي سياسي و ديني خود دست به دامان مردان انديشمندان نشسته‌اند. آري اورامان خاستگاه آيين زرتشت بزرگترين دين جهان است. سرزمين بزرگترين آيين‌هاي باستاني دنيا ازجمله مراسم هرساله پيرشاليار که برگ زرين ديگر بر اين مدعا است. سرزمين مهر پرستي سرزميني که دخترک اورامي براي درمان ميخچه پايش با زمزمه اشعاري کهن از خورشيد طلب استمداد مي کند(مانگ له تازه مانگ له تازه بيه مانگ له کوني چيش په نه که ردا).<BR>شواهد نشان مي‌دهد که ساکنان روستا فراواني در نعمت را تجربه نکرده‌اند و همين هم رمز موفقيت و اصالت و دانش اين مردمان بوده است. کمبود آب، زمين، راههاي ارتباطي، صعب‌العبور بودن منطقه، باعث شده که ساکنان آرام ننشينند و از تفکر و قدرت خويش براي ادامه زندگي بهره جويند. کمبود آب و زمين است که ساکنان روستا را به روش‌هاي منحصربفرد استفاده از اين دو رهنمون شده است و صعب العبور بودن و عدم ارتباط بوده که اورامي‌ها را به مرز خودکفايي رسانده است و اين خود به تنهاي براي اثبات اصالت و نجابت کافي است.<BR>اهالي روستا آب و زمين را مقدس مي‌دانند و از اين جهت کمر همت بربسته‌اند تا قطره‌اي آب هدر نرود و اندک زميني باير نماند. سخت‌کوشي‌شان در باغات تراس‌بندي شده روي شيب‌هاي تند و چشمه‌هاي جوشاني که از دل کوه‌هاي سخت خروشانند، نمايان است.<BR>روستاي اورامان تخت موزه زنده‌اي است که هنوز هم حيات اجتماعي و اقتصادي گذشته به همراه زندگي سنتي و بومي در ارتباط با بستر طبيعي پيرامون دارد و بسياري از تجربيات زندگي ديرين بصورت کم‌رنگ‌تر از گذشته و کاملا واضح به‌چشم مي‌خورد. تعامل انسان و طبيعت در اين ارتباط کاملا به همان شيوه کهن حفظ شده است.<BR>مردم اين سرزمين به طبع کوهستان بلند و اهورايي که خلوتگاه دنج زمزمه‌هاي سبحاني است در مکتب‌هاي تصوف و عرفان رازها آموخته‌اند و هنوز هم در عصر ماشين و غوغاي ماديات در گوشه‌هاي خلوت اين ديار هستند اهل دلي که خالصانه رو به درگاه حق نوا سرمي‌دهند در اين ديار تنها تصوف و عرفان نيست که که از دل نوا سردهند بلکه بوده‌اند اديباني که بر تارک قله‌ها با نور و روشنايي دمساز گشته‌اند و اکنون بر زبان و چشم نمي‌آيند شاعري چون محمدسليمان مشهور به صيدي اورامي که بر دوزبان ديگر(فارسي و عربي) تسلط کامل داشته و با اين دو زبان نيز شعر سروده است.<BR>تنها صبر و استقامت، سخت‌کوشي، عرفان، تصوف و شعر و موسيقي نيست که مردم اين ديار را منور مي سازد، بلکه دلي دارند، چو دريا. اورامي‌ها مردمي خونگرم، مهربان و نوع‌دوست هستند. همياري و همکاري در ميان آنان مثال‌زدني است در مشکلات و مسايل زندگي در ازدواج و در زمان شادي غم و اندوه يار و ياور همديگر بوده و هستند. شادي همسايه و هم روستايي را شادي خود و غم آنان را غم خود مي‌پندارد و اين راز است که در عروسي‌ها نياز به دعوت و کارت‌پستال نيست و در سوگواري‌ها همه اندوه به دل زانوي غم به دست مي‌گيرند. مردمي خونگرم، مهمان‌نواز، خوش برخورد که با سلامي به دلشان راه مي‌يابي و با عليکي به درون خانه‌شان. در اعتقادشان چون کوه صبورند و مقاوم اما براي پيشرفت در زندگي چون موم نرم.<BR>اورامي‌ها اکنون خوش نشينند و خوش خوراک و شيک‌پوش و اگر از در و نماي خشکه‌چين بيرون خانه‌شان بگذري در درون با مبلمان و دکوراسيون شهري مواجه مي‌شوي و روي فرش خانه سفره‌اي رنگين.<BR>بگذريم از اصالت و دانش و غيره‌اش و به ميان طبيعت افسونگرش آنجا که صداي دلنشين اهورايي سياچمانه تمام دلها را به سفري بي‌انتها فرامي‌خواند... و آنجا بازخواني خاطرات خوشايند و ناخوايند زندگي پرفراز و نشيبي که لحظه لحظه آن با کوه‌هاي سر به فلک کشيده و طبيعت زيباي اين ديار عجين شده است.<BR>در ميان درهاي دلتنگش آنجا که صداي زنگ گله آدمي را خيره مي‌کند راستي اين چه وادي است که اينگونه چون فريبا دلربا است اگر به ميان کوههاي سر به فلک کشيده‌اش پابگذاري تنها آواي کبکان خوش خرام نيست که دل را مي‌فريبد، بلکه گياهان خوشبوي وحشي‌اش که نسيم دره‌هايش آنان را وزان کرده است با زبان بي‌زباني آدميان را به‌سوي خويش فرامي‌خوانند.<BR>اورامان را بايد ديد نه در فيلم و تصاوير بلکه بايد توشه سفر بربست و بال سفر گشايي. <DIV style="CLEAR: both; PADDING-BOTTOM: 0.25em"></DIV></DIV></DIV></DIV></DIV></TD></TR></TBODY></TABLE> Sat, 21 Feb 2009 18:05:18 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=kakesana&postid=22 kakesana http://kakesana.blogfa.com/post-22.aspx http://kakesana.blogfa.com/post-21.aspx <DIV> <P dir=rtl><B>پس مانده  شیشه های مصرفی،خنجری بر دل طبیعت</B></P></DIV> <P dir=rtl align=justify>رها نمودن شیشه های مصرفی مواد غذایی ،نوشابه ها،بطریهای دلستر،استک وسایراین مواد پسامد زندگی به ظاهر مدرن! امروزی است که دنیای سوم بناچار وسرگردان دراین مدار پر تلاتم قرار گرفته وبدون درنظرگرفتن عواقب مصرف این مواد که مانند <B><I>مین های  درحال انفجار ،اما خاموش</I>!</B> درکوچه وپس کوچه ها ،جداول خیابان ها که میبایست آب روان وپاک در دامن آن مشاهده میگردید ! با آن  خیابان هایی آنهم با کوله باری از دست اندازها وچاله های حفاری شده که گاهی چرخ خودروها آنها را بالاجبار آسیاب کرده اما خود نیز قربانی آن شده و پیشانیش به خاک خواهد کوبید؛ متاسفانه گاهی  بشر بی توجه از روی آن میگذرد ویا به وسیله کودکان وحتی نوجوانان عاشق فوتبال ، آن را به سویی شوت خواهند کرد  وبا برخورد به مانعی با صدایی دهشتناک ودلخراش با خورد شدن وتکه تکه شدن  به سلولهای سرطانی دیگری در محیط زندگی ما تبدیل خواهد شد،فارغ از آن اگربه حاشیه به اصطلاح شهرها وکمی دورتر ازآن به محل دفن زباله های شهری وبدتر ازآن ،آنسوی دفن به اصطلاح بهداشتی زباله های شهری !! ،به تفریحگاهها،پارکها،وچمنزارها روی آوریم ،به این منظره زشت ناشی از بی توجهی بسیاری از ما که برای خنک کردن خود اندکی از آن آب قند! بسته بندی شده که طبعاٌ خود نیز دارای مضراتی برای بدن ( اگر بدین منوال وشیوه ی بد درمیان مردم مصرف گردد) میباشد ،مینوشیم وشیشه آن را بدون توجه  به آلودگی آن ،به اطراف پرت خواهیم کرد .راستی تاکنون از خود سوال کرده ایم که با این عمل نامتمدنانه ! خنجری در دل طبیعت ومینی خاموش  اما غیر نظامی ! را درکنار خود کاشته ایم؟! خنجری که لبه تیزش دائماً رو به ماست ومینی که ضامن آن در دست ما نیست. متاسفانه این مواد به هیچ عنوان قابل تجزیه درطبیعت  نبوده وسالها به عنوان دشمن طبیعت ،دردامنش خواهد ماند.</P> <P dir=rtl align=justify>یکی ازاین بسته بندیها،که به تازگی ودرهمین چند سال گذشته با تبلیغات بسیار بالا وارد بازار شده است وطرفداران زیادی درمیان جوانان ونوجوانان داردکه درسوپرمارکت ها،وحتی درمیانراهها به فروش میرسدو درفصول گرم سال مصرف آن بالا رفته ودرسر سفره ها به چشم میخورد وبعد ازمصرف ،بطری آن درمیان کوچه ها،خیابان هاوپارک ها ودامن طبیعت رها میگردد بدون آنکه برنامه ای برا ی جمع آوری آن حتی بصورت غلط! دریکجا ویا بصورت صحیح برای بازیافت وجود داشته باشد.نگاه کنیم به بازیافت مواد زباله ای تجزیه ناپذیر درکشورهای دیگرآنسوی دنیا،وحتی درکشورهای درحال توسعه دیگر که بطور جدی پسمانده مواد زائد مانند شیشه،مواد فلزی،کاغذ وغیره را بطور جداگانه باآموزشهای برنامه ریزی شده ومستمر دررسانه های گروهی  (تلویزیون،رادیو، روزنامه و..)جمع آوری وبه محل بازیافت  انتقال میابد که هم محیط زندگی وزیست را آلوده نخواهد کرد وهم میتواند کسب درآمدی برای خانوارها وکسانی باشد که دراین چرخه وعمل متمدنانه قرار دارند .دراین کشورها مواد غذایی درانواع  واقسام وبصورت متنوع بسته بندی شده وبه بازار عرضه میشود، اما حداقل برای جمع آوری آن چاره ای اندیشه اند،بطوریکه بیشتر بطریها را ازفلز ساخته اند(هرچند آنها هم تجزیه نمیشوند) اما دست کم به راحتی جمع آوری شده و به علت عدم شکنندگی وقابل کمپرس، در طبیعت واطراف پخش نمیشوند.این نکته بسیار مهم بوده ومیتواند توسط مسئولین قابل پیگیری باشد.</P> <P dir=rtl align=justify>مطالعات انجام شده شاهد آن است كه محل دفن زباله های شهر اورشلیم قدیم در دره Kidnan قرار داشته است. در آن زمان مواد آلی زباله شهر به كود تبدیل شده و مواد غیر آلی سوزانده می شده است. این شهر در آن هنگام دارای كانال كشی فاضلاب بوده به طوری كه شاه داود كه برای جنگ به اورشلیم آمده بود افراد خود را به وسیله این كانال وارد شهر كرده و شهر را تصرف كرد و طبق اسناد باستانی، خیابان های شهر اورشلیم روزانه به وسیله ساكنین هر خیابان تمیز می شد به طوری كه این شهر در زمان خویش از نظر نظافت منحصر به فرد بوده است.در تمدن هند نیز از ۶۵۰۰ سال قبل از میلاد دفع فضولات مورد توجه بوده و چینی ها در بیش از ۳۰۰۰ سال قبل راجع به مواد هوموسی و استفاده از كمپوست در كشاورزی قوانینی داشته اند. در اوایل دوران اسلامی، مقرراتی برای عبور و مرور حیوانات و وسایل نقلیه در اماكن عمومی و بازار ها وجود داشت كه برای جلوگیری از ایجاد گرد وخاك وضع شده بود. كم كم با رشد جمعیت و توسعه شهر ها خصوصاً در اروپا به مسئله زباله و دفع بهداشتی آن اهمیت داده شد. در سال ۱۴۷۳ كشور هلند كه در آن زمان مقام اول را در نظافت شهری داشت آشغال دان های ویژه ای در نقاط مختلف شهر آمستردام برپا كرد. اولین وسیله و یا كامیون حمل زباله و فضولات انسانی در ۱۷۵۰ میلادی به نمایش گذارده شد. در همان زمان كامیونی با تجهیزات بهتر از نظر حمل فضولات انسانی در دانشگاه Salamanc مادرید به نمایش گذاشته شد. در سال ۱۸۷۶ اولین زباله سوز به علت اشكالاتی كه در دفن زباله در انگلستان تولید می شد در آن كشور ها به وجود آمد و كم كم از انرژی حرارتی تولید شده از زباله استفاده های بسیاری به عمل آمد. اهمیت دفع بهداشتی زباله ها موقعی بر همه روشن خواهد شد كه خطرات ناشی از آنها به خوبی شناخته شوند. زباله ها نه فقط باعث تولید بیماری، تعفن و زشتی مناظر می گردند بلكه می توانند به وسیله آلوده كردن خاك، آب و هوا خسارت فراوانی را به بار آورند. به همان اندازه كه تركیبات زباله ها مختلف است خطرات ناشی از مواد تشكیل دهنده آنها نیز می توانند متفاوت باشند. لذا جمع آوری، حمل ونقل و دفع این مواد بایستی به طریقی باشد كه تاثیر خطرات ناشی از آنها در سلامتی انسان به حداقل ممكنه كاهش یابد.</P> <P dir=rtl align=justify>این را به هیچ وجه نباید انکارو فراموش کرد که هرمملکتی درکنار دیگرملل وهمگام با تجارت جهانی ، با عرضه این مواد به بازار میتواند اقتصاد خود را رونق داده وبه چرخش درآورد ،اما قبل ازاین حرکت همگام با پیشرفت صنعت وتکنولوژی لازم است با برنامه ریزی خاص بخصوص آموزش ،مداخلات متمدنانه وبکارگیری تکنولوژی امروزی با همکاری بین بخشی درخصوص جمع آوری ودفن وهمچنین انتقال آن به محلهای مناسب وتعیین شده بازیافت زباله، جامعه را درجهت تحقق این اهداف یاری نماید.</P> <P dir=rtl align=justify>سوال و آلترناتیو این نقد اینست که، آیا بازنگری درنحوه بسته بندی اینگونه مواد نوشیدنی حداقل با استفاده از بطریهای قلعی که میتواند به سهولت جمع آوری وبطور معنی داری از پراکندگی آنها درطبیعت ،کوچه وخیابان جلوگیری کرد وحتی برای جمع آوری آن به محل های بازیافت با استفاده از تکنولوژی امروزی که خوشبختانه درکشور نیز امکان آن وجوددارد نمیتواند مدنظرقرارگرفته ومورد توجه مسئولین و سرمایه گذاران  باشد .؟</P> <P dir=rtl align=justify><B>ضرورت</B><B> </B><B>بازیافت</B><B> </B><B>زمانی</B><B> </B><B>بیشتر</B><B> </B><B>مشخص</B><B> </B><B>می</B><B> </B><B>شود</B><B> </B><B>كه</B><B> </B><B>بدانیم</B><B>: <BR></B>- برای تولید یك تن كاغذ جدید، باید ۱۵ درخت تنومند را قطع كنیم. <BR> - اگر از كاغذ باطله دوباره كاغذ تهیه كنیم در مصرف آب ۹۰ درصد، انرژی ۵۰ درصد سود برده و در كنترل آلودگی هوا ۷۵ درصد موفقیت كسب</P> <P dir=rtl align=justify> می كنیم. <BR>  - برای آنكه یك لاستیك تریلی ساخته شود در حدود نصف بشكه نفت خام مصرف می شود. <BR>- ۲۴۰ سال طول می كشد تا یك پاكت پلاستیكی تجزیه شود.<BR><B><I><U>- </U></I></B><B><I><U> برای</U></I></B><B><I><U> </U></I></B><B><I><U>تهیه</U></I></B><B><I><U> </U></I></B><B><I><U>یك</U></I></B><B><I><U> </U></I></B><B><I><U>كیلو</U></I></B><B><I><U> </U></I></B><B><I><U>شیشه</U></I></B><B><I><U> </U></I></B><B><I><U>از</U></I></B><B><I><U> </U></I></B><B><I><U>مواد</U></I></B><B><I><U> </U></I></B><B><I><U>اولیه</U></I></B><B><I><U> </U></I></B><B><I><U>۱۶</U></I></B><B><I><U> </U></I></B><B><I><U>هزار</U></I></B><B><I><U> BTU </U></I></B><B><I><U>انرژی</U></I></B><B><I><U> </U></I></B><B><I><U>لازم</U></I></B><B><I><U> </U></I></B><B><I><U>است</U></I></B><B><I><U>. <BR>- </U></I></B><B><I><U> برای</U></I></B><B><I><U> </U></I></B><B><I><U>بازسازی</U></I></B><B><I><U> </U></I></B><B><I><U>هر</U></I></B><B><I><U> </U></I></B><B><I><U>تن</U></I></B><B><I><U> </U></I></B><B><I><U>شیشه</U></I></B><B><I><U> </U></I></B><B><I><U>در</U></I></B><B><I><U> </U></I></B><B><I><U>مقایسه</U></I></B><B><I><U> </U></I></B><B><I><U>با</U></I></B><B><I><U> </U></I></B><B><I><U>تهیه</U></I></B><B><I><U> </U></I></B><B><I><U>آن</U></I></B><B><I><U> </U></I></B><B><I><U>از</U></I></B><B><I><U> </U></I></B><B><I><U>مواد</U></I></B><B><I><U> </U></I></B><B><I><U>خام</U></I></B><B><I><U> </U></I></B><B><I><U>در</U></I></B><B><I><U> </U></I></B><B><I><U>حدود</U></I></B><B><I><U> </U></I></B><B><I><U>۱۲۰</U></I></B><B><I><U> </U></I></B><B><I><U>لیتر</U></I></B><B><I><U> </U></I></B><B><I><U>نفت</U></I></B><B><I><U> </U></I></B><B><I><U>ذخیره</U></I></B><B><I><U> </U></I></B><B><I><U>می</U></I></B><B><I><U> </U></I></B><B><I><U>شود</U></I></B><B><I><U>. <BR></U></I></B><B><I><U>- </U></I></B><B><U>در</U></B><B><U> </U></B><B><U>جریان</U></B><B><U> </U></B><B><U>بازسازی</U></B><B><U> </U></B><B><U>شیشه</U></B><B><U> </U></B><B><U>ها</U></B><B><U> </U></B><B><U>نسبت</U></B><B><U> </U></B><B><U>به</U></B><B><U> </U></B><B><U>تولید</U></B><B><U> </U></B><B><U>شیشه</U></B><B><U> </U></B><B><U>نو،</U></B><B><U> </U></B><B><U>محیط</U></B><B><U> </U></B><B><U>زیست</U></B><B><U> </U></B><B><U>كمتر</U></B><B><U> </U></B><B><U>آلوده</U></B><B><U> </U></B><B><U>می</U></B><B><U> </U></B><B><U>شود</U></B><B><U>. </U></B><B><U>برای</U></B><B><U> </U></B><B><U>مثال</U></B><B><U> </U></B><B><U>از</U></B><B><U> </U></B><B><U>آلودگی</U></B><B><U> </U></B><B><U>هوا</U></B><B><U> </U></B><B><U>۲۰</U></B><B><U> </U></B><B><U>درصد</U></B><B><U> </U></B><B><U>و</U></B><B><U> </U></B><B><U>از</U></B><B><U> </U></B><B><U>آلودگی</U></B><B><U> </U></B><B><U>منابع</U></B><B><U> </U></B><B><U>آب</U></B><B><U> </U></B><B><U>۵۰</U></B><B><U> </U></B><B><U>درصد</U></B><B><U> </U></B><B><U>كاسته</U></B><B><U> </U></B><B><U>می</U></B><B><U> </U></B><B><U>شود</U></B><B><U>.</U></B> <BR><U>- </U><U> هر</U><U> </U><U>قوطی</U><U> </U><U>مستعمل</U><U> </U><U>آ</U><U> </U><U>لومینیومی</U><U> </U><U>را</U><U> </U><U>كه</U><U> </U><U>دور</U><U> </U><U>می</U><U> </U><U>ریزید،علاوه آلودگی محیط،</U><U> </U><U>در</U><U> </U><U>واقع</U><U> </U><U>مقداری</U><U> </U><U>انرژی</U><U> </U><U>تلف</U><U> </U><U>كرده</U><U> </U><U>اید</U><U> </U><U>كه</U><U> </U><U>معادل</U><U> </U><U>نصف</U><U> </U><U>حجم</U><U> </U><U>همان</U><U> </U><U>قوطی</U><U> </U><U>از</U><U> </U><U>مواد</U><U> </U><U>نفتی</U><U> </U><U>است</U><U>. <BR>- </U><U>مقدار</U><U> </U><U>انرژی</U><U> </U><U>كه</U><U> </U><U>تنها</U><U> </U><U>با</U><U> </U><U>بازسازی</U><U> </U><U>یك</U><U> </U><U>قوطی</U><U> </U><U>آلومینیومی</U><U> </U><U>ذخیره</U><U> </U><U>می</U><U> </U><U>شود،</U><U> </U><U>می</U><U> </U><U>تواند</U><U> </U><U>یك</U><U> </U><U>تلویزیون</U><U> </U><U>را</U><U> </U><U>به</U><U> </U><U>مدت</U><U> </U><U>۳</U><U> </U><U>ساعت</U><U> </U><U>روشن</U><U> </U><U>نگه</U><U> </U><U>دارد</U><U>. <BR></U>در صورتی كه یك تن آلومینیوم از داخل زباله جداسازی شده مجدداً به مصرف رسد در ۴۰۰ تن سنگ معدن و ۷۰۰ كیلوگرم كك و قیر صرفه جویی خواهد شد.در حدود بیست درصد زباله خانگی شهر تهران از موادی تشكیل شده اند كه دارای ارزش اقتصادی هستند و در صورت تفكیك زباله ها و بازیافت آنها سالانه ۹۲۸۵۶ تن پلاستیك، <B>۵۲۲۳۱</B><B> </B><B>تن</B><B> </B><B>شیشه</B>، ۶۰۵۶۳ تن كاغذ و مقوا، ۲۵۱۴۸ تن انواع فلزات كه در زباله خانگی شهروندان تهرانی است بازیافت خواهد گردید.</P> <P dir=rtl align=justify>سوال دیگر ازجامعه واز خود تا رسیدن به هدف فوق ،اینست که آیا ما نیز که مصرف کننده این محصولات  هستیم ، درقبال آلوده نکردن محیط زیست خود مسئول نیستیم، که حتی یک آموزش ساده به خانواده وفرزندانمان و درمحیط های آموزشی مانند مدرسه ودانشگاهها میتواند نقش ارزشمندی دراین راه داشته باشد؟ باید اعتراف کرد که ،فرد فرد ما مسئول جمع آوری صحیح  آن برای کمک به یک هدف مقدس همانا نجات طبیعت وپاکیزه نگهداشتن اطرافمان بخصوص کوچه وخیابان که ممکن است خود ویا اتومبیلمان هدف بعدی دربرخورد با این <B><I>مین خاموش</I></B><I>!</I> باشد.</P> <P dir=rtl> </P> <P dir=rtl>                                                                        برهان اختر کارشناس بهداشت عمومی  </P> <P dir=rtl>                                                                                         زمستان 87</P> <P dir=rtl>                                                  </P> <P dir=rtl> </P> <P dir=rtl> </P> <P dir=rtl> </P> <P dir=rtl> </P> Sat, 07 Feb 2009 19:31:15 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=kakesana&postid=21 kakesana http://kakesana.blogfa.com/post-21.aspx http://kakesana.blogfa.com/post-20.aspx <P dir=rtl align=center><STRONG><FONT color=#0000ff>ماڵئاوایی</FONT></STRONG></P> <P dir=rtl><FONT size=3>که‌ده‌مم هێنا بۆ لێوه‌کانت</FONT></P> <P dir=rtl><FONT size=3>مه‌زه‌ی ماچی نیشتمانی پێ بوو</FONT></P> <P dir=rtl><FONT size=3>که‌گوڵم هێنا بۆ پێشوازیت</FONT></P> <P dir=rtl><FONT size=3>هێمای عه‌‌شقی ئێوارانی پێ بوو</FONT></P> <P dir=rtl><FONT size=3>که‌ ده‌ستم هێنا بۆ په‌نجه‌ی گه‌رمت</FONT></P> <P dir=rtl><FONT size=3>هه‌موو له‌نجه‌و سه‌مای باڵاتی پێ بوو</FONT></P> <P dir=rtl><FONT size=3>نیشتمان هات! ماچی له‌گه‌ڵ خۆی برد</FONT></P> <P dir=rtl><FONT size=3>گوڵ هات، عه‌‌شقی لێ سه‌ندم !</FONT></P> <P dir=rtl><FONT size=3>ئاسمان هات باڵاتی لێ گرتم !</FONT></P> <P dir=rtl><FONT size=3>به‌ڵام داخه‌که‌م تۆ نه‌هاتی گیانه‌</FONT></P> <P dir=rtl><FONT size=3>ئه‌م هه‌موو ئازاره</FONT></P> <P dir=rtl><FONT size=3>‌ منی برد</FONT></P> <P dir=rtl><FONT size=3>و</FONT></P> <P dir=rtl><FONT size=3>له‌ناو رۆ‌‌‌حم دا نوقمی کرد</FONT></P> <P dir=rtl><FONT size=3>و</FONT></P> <P dir=rtl><FONT size=3>له‌ناکاو</FONT></P> <P dir=rtl><FONT size=3>له‌گه‌ڵ ماچ و گوڵ و نیشتمان؛ ماڵئاوایی کرد</FONT></P> <P dir=rtl><FONT size=3> </FONT></P> <P dir=rtl><FONT size=3>بۆرهان هه‌ورامی</FONT></P> <P dir=rtl><FONT size=3>مه‌ریوان 2008-10-25</FONT></P> <P dir=rtl> </P> Sat, 25 Oct 2008 19:32:18 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=kakesana&postid=20 kakesana http://kakesana.blogfa.com/post-20.aspx http://kakesana.blogfa.com/post-19.aspx <STRONG></STRONG><I><STRONG> </STRONG></I> <P></P> <P dir=rtl><I><STRONG><FONT size=3>سه‌رچاوه‌:مانگ نامه‌ی"راسان"ژماره‌ 20 پووشپه‌ری 1387ی هه‌تاوی</FONT></STRONG></I></P> <P dir=rtl><I><STRONG><FONT size=3>وه‌رگێڕ:بورهان هه‌ورامی</FONT></STRONG></I></P> <P><I><STRONG><FONT size=3>زمان ومافی مرۆڤ</FONT></STRONG></I></P> <P dir=rtl><STRONG><FONT size=3>ئاماژه‌</FONT></STRONG></P> <P dir=rtl align=justify><FONT size=3>وتاری خواره‌وه‌ له‌ ژماره‌ 20ی راسان بڵاو بوه‌ته‌وه‌ که‌ له‌لایه‌ن به‌رێز"کلۆدپیرۆن"یه‌کێک کارمه‌ندانی پێشوی رێکخراوی نه‌ته‌وه‌یه‌گرتوه‌کان له‌ سیمپۆزیۆمی ساڵی1998ی زایینی که‌ لێکۆڵینه‌وه‌یێک له‌سه‌ر"رۆڵی زمان و مافی مرۆڤ"له‌موناسبه‌ته‌کانی(رۆژه‌تایبه‌ته‌کان)کۆمه‌ڵایه‌تی به‌رپاکرابوو پێشکه‌شکرا.</FONT></P> <P dir=rtl align=justify><FONT size=3>له‌م رێگاوه‌ ئه‌ڕۆین و به‌بۆنه‌ی په‌یوه‌ندی ئه‌م به‌ڕێزه‌وه‌ له‌ گه‌ل زمان و مافی مرۆڤ و ئاشنا بوون وگرێبه‌ستراوی ئه‌و له‌گه‌ل ته‌نگ و چه‌ڵه‌مه‌ی گه‌لێک له‌و بابه‌تانه‌وه‌ که‌ له‌سه‌ر رۆح و جه‌سته‌ی مرۆڤ ئه‌سه‌ر دائه‌نن و زایێده‌ی قسه‌کردن به‌ زمانی جیا له‌زمانی دایکی،سه‌رهه‌ڵدێنن.</FONT></P> <P dir=rtl align=justify><FONT size=3>کۆمه‌ڵگای ئێمه‌ به‌تایبه‌ت وڵاتی ئێران،یه‌کێک له‌و کۆمه‌ڵگایانه‌که‌ به‌ چه ندین زمان ئاخه‌فتن ئه‌که‌ن،رۆڵی زمانی دایکی له‌م کۆمه‌ڵگایه‌ په‌یوه‌ندی له‌ گه‌ل عه‌قڵانییه‌تی کۆمه‌ڵایه‌تی و پێشکه‌وتنی هه‌مه‌لایه‌نه‌ی نه‌ته‌وه‌کان،سه‌رنج راکێشی هه‌موو لایه‌نه‌ فه‌رهه‌نگی و نه‌ته‌وایه‌تی،نه‌ته‌وه‌کانی جیاجیای وڵاتی ئێرانه‌.ڕاسته‌ که‌ له‌م باسه‌دا به‌ رواڵه‌ت واقعییه‌یێکی تاڵ و ئاڵۆز بۆ بڕێک له‌وانه‌ به‌رچاو ئه‌که‌وێت به‌ڵام ئه‌مه‌ خاڵێکی هه‌ره‌گرنگ و شێوازێکه‌ له‌ شێوازه‌کانی تێگه‌یێشتن و ددان نان و قه‌بووڵ کردنی ده‌نگی به‌رابه‌ره‌ له‌ دونیایه‌کی مۆدێرن و کۆمه‌ڵگایه‌کی پێشکه‌وتووی دوور له‌ هه‌ر چه‌شنه‌ هه‌ستێکی وێڵ و نه‌بڕاوه‌ و بێ سنور.‌</FONT></P> <P dir=rtl align=justify><FONT size=3>ئه‌م ووتاره‌ له‌لایه‌ن به‌ڕێز"ا.ئه‌ییوبی"وه‌ له‌سه‌ر زمانی ئینگلیزی ،وه‌رگێڕوه‌ته‌ سه رزمانی فارسی و ئێمه‌یش له‌ گه‌لیا ئه‌ڕۆین و به‌ئیوه‌ی خوێنه‌ری خۆشه‌ویست پێشکه‌شی ئه‌که‌ین.</FONT></P> <P dir=rtl align=justify><FONT size=3>سه‌رۆکی به‌ڕێز:</FONT></P> <P dir=rtl align=justify><FONT size=3>قه‌ڵاچۆکردن،یان نه‌هێشتن و دابڕان له‌زمان،به‌ واتای ئه‌مڕۆ،که‌م ئه‌ندام بوون له‌ئاخافتنه‌ بێ ئه‌وه‌ی مرۆڤ هه‌ست به‌ ئازاری ده‌روونی وجه‌سته‌ی خۆی بکات،ئه‌م حاڵه‌ته‌ توانه‌وه‌ی فه‌رهه‌نگی و که‌لتووری وده‌نگی مرۆڤه‌ له‌ نێو کۆمه‌ڵگای ره‌نگاوره‌نگ و فره‌ زمانیه‌، ئه‌م خه‌سارو ره‌نج و ئازاره‌ هی ئه‌وکه‌سانه‌یه‌ که‌ هه‌ست به‌ تێگه‌یێشتن و ئێش ئازاری به‌دی هاتووی له‌م حاڵه‌ته‌ ناکه‌ن ویان زۆر که‌م ئه‌که‌ن. به‌م حاڵه‌یش ئه‌م گرفته‌ چاره‌سه‌ری ئاسان و راحه‌تی هه‌یه‌ و پێویستی به‌خواستیێکی واقێعی و ئێراده‌یه‌کی پته‌وه‌. هه‌سته‌کی پته‌و که‌ به‌سه‌ر هه‌موو بنه‌ماکانی مافی مرۆڤ شه‌پۆل ئه‌دات،هه‌ستێکی به‌رز،بۆداڕشتنی بناغه‌ی عه‌داڵه‌ت وبه‌رابه‌ری؛ به‌ڵام ئه‌وه‌ی که‌ جێگای سه‌رنجه‌ و که‌متر که‌سێک له‌وه‌ ئاگاداره‌،گرنگی عه‌داڵه‌ت و به‌رابه‌ریه‌ له‌ پێناو زمان و یان گرنگی زمان له‌ پێناوی عه‌داڵه‌ت و به‌رابه‌ریه‌.</FONT></P> <P dir=rtl align=justify><FONT size=3>ئه‌وه‌ی که‌ له‌ کۆمه‌ڵگاکان ئه‌بینرێت و به‌رچاوه‌،به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌مان له‌گه‌ل زمانه‌؛به‌واتایه‌کتر،له‌نێو هه‌موو ئه‌و زمانانه‌دا،زمانێک له‌ سه‌ره‌وه‌ی هه‌موو زمانه‌کان دایه‌ و به‌سه‌ر زمانه‌کانی بن ده‌سدا ئاغایه‌تی خۆی ئه‌کات! له‌م کۆشکه‌دا(نه‌ته‌وه‌یه‌گرتوه‌کان)که‌ ئێمه‌ی تێداین!له‌کاتێکدا که‌ بڕێک له‌م که‌سایه‌تیانه‌،ئه‌توانن به‌زمانی دایکی خۆیان بدوێن و قسه‌بکه‌ن،زۆربه‌ی که‌سایه‌تی ترهه‌ن له‌م مافه‌ بێ به‌شن.ئه‌گه‌ر ئه‌مریکایه‌کان،فرانسیه‌کان و یان هه‌ر که‌سایه‌تی وڵاتێکی تری پێشکه‌وتو و ده‌سه‌ڵاتدار،مه‌جبوور بوایه‌ت چ له‌ ئاخافتن و چ له‌ نوسین دا له‌ زمانێک جیا له‌ زمانی دایکی خۆی که‌ڵک وه‌ر بگرێت،ئه‌وکاته‌ تێ ئه‌گه‌ییشت و دائه‌چڵه‌کا که‌ هاوکاران و هاوخه‌باتانی له‌ چ فه‌لاکه‌ت و دژواری و ته‌نگایه‌ک دا ئه‌ژین و له‌م ئاغایه‌تییه‌ بێ به‌شن!له‌م کاته‌دا شایه‌د بۆیان گرنگی که‌ڵک وه‌رگرتن له‌ زمان بۆ به‌دیهاتنی عه‌داڵه‌ت و یه‌کسانی له‌ کۆمه‌لگادا ده‌رکه‌وێ.ئه‌مه‌ وائه‌کات ئه‌ومتمانه‌ بشکێنێ.هه‌رچه‌نده‌ به‌دیالۆگ،ووتاروو ڕاوێژی زۆرله‌م بابه‌تانه‌ ئاڵ و گۆڕبکرێت به‌ڵام ئه‌گه‌ر ئیراده‌یه‌کی نه‌گۆڕ و پته‌و بۆ چاکسازی ئه‌م بیره‌ نه‌بینرێت،بێسووده‌.</FONT></P> <P dir=rtl align=justify><FONT size=3>که‌سانێک ئه‌توانن له‌زمانی دایکی خۆیان بۆدیالۆگ و گۆڕینه‌وه‌ی بیروئه‌ندیشه‌،که‌ڵک وه‌رگرن،نیسبه‌ت به‌وکه‌سانه‌ که‌ له‌م خاڵه‌ پۆزیتیوه‌ بێبه‌شن،شێوه‌یێکی بێ مه‌یلی و بێ ڕۆحی بێ سه‌رنج دان به‌وان به‌رچاو ئه‌که‌ون و ئه‌مه‌ جۆرێک سووکایه‌تی به‌ که‌سایه‌تی به‌رابه‌ره‌.کاتێک که‌سێک مه‌جبوورئه‌بێت به‌زمانێک جیا له‌ زمانی دایکی خۆی قسه‌بکات؛به‌ڕواڵه‌ت که‌م زه‌ین و لاوازه‌،هاوکات له‌وانه‌یه‌ ببێت به‌ گاڵته‌جاڕی خه‌ڵکانی ده‌ورووبه‌ریشی.</FONT></P> <P dir=rtl><STRONG><U> درێژه‌ی هه‌یه‌</U></STRONG></P> <P dir=rtl> </P> Sun, 14 Sep 2008 21:32:18 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=kakesana&postid=19 kakesana http://kakesana.blogfa.com/post-19.aspx http://kakesana.blogfa.com/post-18.aspx <P dir=rtl align=center><B><FONT size=4>هۆکاره‌کانی به‌ره‌و ڕووچوونی لاوان ومێرمنداڵان بۆلای "کراک"</FONT></B></P> <P dir=rtl align=right><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif" size=3>"کراک" یه‌کێک له‌ ماده‌ سڕکه‌ره‌کانه‌ که‌ به‌ تازه‌یی وله‌م سه‌رده‌مه‌دا چوه‌ته‌ نێو بازاڕه‌وه،که‌ به‌داخه‌وه‌ زۆر به‌خێرایی توانی له‌نێو لاوان ومێرمناڵان دا جێی خۆش کات و زۆرێک له‌وان به‌ره‌و نه‌مان و مه‌رگ بکێشێت!</FONT></P> <P dir=rtl align=right><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif" size=3>به‌ڵام با بزانین که‌ چۆن و چلۆن تا ئه‌م ڕادایه‌ ئه‌م ماده‌سڕکه‌ره‌ و ماڵ وێرانکه‌ره‌!سه‌ره‌نجی لاوانی بۆ لای خۆی ڕاکێشا و له‌م ماوه‌ کورته‌دا بوه‌ هۆی کێشه‌یه‌کی کۆمه‌ڵایه‌تی قورس وگرنگ،جا جێی خۆیه‌تی تیشک بخه‌ینه‌ سه‌ر بڕێ له‌م هۆکارانه‌ و ئاماژه‌یێکی کورتیان بۆبکه‌ین:  </FONT></P> <P dir=rtl align=right><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif" size=3>    "کراک" هه‌رئه‌و ماده‌سڕکه‌ره‌ و وێرانکه‌ره‌یه‌ که‌ "هێرۆئین"ی پێ ئه‌ڵێن و به‌ شێوه‌یه‌ک دۆشاویان! لێ گرتوه‌،به‌ڵام هه‌رئه‌و "هێرۆئینه‌" خالیسه‌یه‌ که‌ ڕێژه‌ی"خلووسی" ئه‌گاته‌ 60تا 70؛ به‌ واتایه‌کی تر60تا70 له‌ سه‌دی زیاتر له‌ هێرۆئین زیان له‌ مرۆڤ و جه‌سته‌ی مرۆڤ ئه‌گه‌یێنێ.</FONT></P> <P dir=rtl align=right><FONT size=3><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif"><U>پرسیار‌:</U> زۆربه‌ی خه‌ڵک ته‌نانه‌ت له‌ هێنانی ناوی"هێرۆئینیش"ئه‌ترسن،که‌چی بۆ "کراک" وانین،ئه‌گه‌رچی "کراک" چه‌ندین به‌رابه‌ر زه‌ره‌ر و زیانی زۆرتره‌،به‌ڵام پرسیار ئه‌وه‌یه‌ بۆچی و چی بوه‌ له‌"کراک" پێشوازی ئه‌کرێ؟!!</FONT></FONT></P> <P dir=rtl align=right><FONT size=3><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif"><U>وه‌ڵام:</U><I> یه‌کێک له‌م هۆیانه‌ گۆڕانی ناوه‌که‌یه‌تی،به‌م شێوه‌:له‌"<STRONG> هێرۆئینه‌وه"‌ بۆ" کراک".</STRONG> </I>هێرۆئین،ناوێکی "به‌دفه‌ڕ و ناحه‌زه‌"! به‌ڵام "کراک" ناوێکی تازه‌یه‌! لاوان نایناسن و بێ ئاگا له‌وه‌ی که‌ زیانی 60تا70 له‌ سه‌دی زیاتره‌! وائه‌زانن که‌ ماده‌ێکی تازه‌یه‌،که‌م زیانه‌ و ئێـعتیادهێنه‌ر نییه‌،به‌پێچه‌وانه‌وه‌، ئه‌وان بێ ئاگا له‌وه‌ی که‌ یه‌کێک له‌ماده‌سڕکه‌ره‌کانی زیان ئاوه‌ر و به‌ڵکوو زیاتر له‌ هێرۆئین،که‌ ته‌نانه‌ت لاوان له‌ ناوی ئه‌ترسن.</FONT></FONT></P> <P dir=rtl align=right><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif" size=3>"کراک"زۆرزۆر <STRONG>زیان ئاوه‌ر و ئێعتیاد هێنه‌ره‌</STRONG> که‌ ته‌نیا به‌ یه‌ک جار به‌ ئه‌زموون کردن(ئێمتێحان) بۆهه‌میشه‌ به‌ دایێم،مرۆڤ بۆلای خۆی ئه‌کێشێ و گرفتاری ئه‌بێ و ژیانی په‌ره‌وازه‌ ئه‌بێ وهه‌ستی ئه‌کوژێ و له‌ماوه‌یه‌کی کورتدا ئه‌ندام و کۆئه‌ندامی جه‌سته‌ی ئه‌ڕزێ و له‌ ئاکامدا مه‌رگ له‌ درگای ئه‌دا و به‌رۆکی ئه‌گرێ.</FONT></P> <P dir=rtl align=center><B><I>بورهان ئه‌خته‌ر کارناسی به‌شی به‌رگری نه‌خۆشییه‌کان</I></B></P> <P dir=rtl align=center><B><I>ناوه‌ندی بێهداشتی مه‌ریوان</I></B></P> <P dir=rtl><I> </I></P> <P dir=rtl> </P> Fri, 12 Sep 2008 18:46:18 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=kakesana&postid=18 kakesana http://kakesana.blogfa.com/post-18.aspx http://kakesana.blogfa.com/post-15.aspx <DIV dir=rtl> </DIV> <DIV> <P dir=rtl> </P></DIV> <DIV> <P dir=rtl></P> <P dir=rtl><STRONG>جنگل</STRONG><STRONG> </STRONG><STRONG>ها</STRONG><STRONG> </STRONG><STRONG>نباید</STRONG><STRONG> </STRONG><STRONG>بمیرند</STRONG><STRONG> </STRONG><STRONG>بلا</STRONG><STRONG> </STRONG><STRONG>فاصله</STRONG><STRONG> </STRONG><STRONG>ما</STRONG><STRONG> </STRONG><STRONG>هم</STRONG><STRONG> </STRONG><STRONG>خواهیم</STRONG><STRONG> </STRONG><STRONG>مرد</STRONG><STRONG></STRONG></P> <P dir=rtl>آدمی از آغاز زندگی تابع طبیعت بوده است وبرای زیستن خود به طبیعت نیاز مبرم داشته است ودر هنگام وقوع طوفان،زلزله،طغیان آب وفوران آتشفشان،ودرحوادثی مانند آن ،ترس ووحشت داشته است در هنگام این وحشت به درختان پناه آورده است.پرسش اینجاست که  انسان امروزی به کجا پناه ببرد؟!این درحالی است که بتدریج انسان میخواهد این پناهگاه خود رابادست خود نابود سازد!</P> <P dir=rtl> </P> <P dir=rtl>رفتار ما کافی است که درختی را گردن زنیم وبسوزانیم ویا به طورعمد ویا غیرعمد ازروی بی دقتی ویا بدلیل واژگون شدن یک وسیله نقلیه،حامل موادسوختی(دشمن شماره یک وسرسخت طبیعت)که با عجله بدون توجه به خطرات پیش بینی نشده،به سوی مقصد درحرکت است،این مواد سمی را به طبیعت تزریق نماییم؛درنهایت جنگلی را نابود کنیم ،جانوری را بمیرانیم و با مرگ جنگل ما نیز............. </P> <P dir=rtl> </P> <P dir=rtl> </P> <P dir=rtl> </P> <P dir=rtl>در برابر هر آنچه که انجام خواهیم داد مسئولیم ،این شوخی نیست حقیقت است آنرا بخاطر بسپار! </P> <P dir=rtl>محیط زیست سر چشمه مهم حیات از آغاز پیدایش تا امروز بوده و خواهد بود ،بنابراین دراین دوره ازحیات در تغییر و تحول و دگر گونی آن نقش بسزایی داشته است، محیط زیست یکی از فاکتورهای مهم و اکتیو در آرامش وآسایش انسانها بوده و هر گونه دستکاری در آن باعث تخریب ، نابودی و آلوده نمودن آن در راستای  دست یافتن به اهداف غیر اصولی اقتصادی صدمات جبران ناپذیر را متحمل خواهد شد که آنقدر مهم و تدریجی خواهد بود که درک آنها بسیار پیچیده و غیر قابل تصور خواهد بود . </P> <P dir=rtl>با نگاهی  آگاهانه به تخریب وسوزاندن ونابودی قسمتی از جنگلها ی سر سبز در مسیر جاده های سنندج –سروآباد – مریوان و سنندج  جانوره – مریوان به بهانه توسعه راهها و مقاصد اقتصادی !!(قاچاق سوخت با ما شینهای رو باز )که هیچگونه امنیت جانی برای انسان وطبیعت نداردو به راحتی در کنار وجلو چشم های ما انسانهای متعارف وبظاهردلسوز ومترحم، با دیدگاه های مختلف مادی ومعنوی  عبور خواهد کرد .که هر کدام از ما را به سخن آوری دانشمندی (خود خوانده )!!خواهد بود که بسیاری از دانشمندان دنیای متمدن آن سوی جهان را در زیر بارانی از کلمات به ظاهر آراسته مدفون خواهد کرد .آری، در این بهار بی باران  ،که طبیعت تشنه به آسمان اشک  آلود وغم زده وبا کوله باری از دود و غبار که از بیابانهای بر هوت صحراهای سوزان آغشته به طلای سیاه به ارمغان آورده است نگاه می کند، رفیق گم شده خودرا با نگاهی مغضوب وسیاه چهره ای وحشتناک باز خواهد یافت!! در مسیر راه وبا عبور جاده، به این منظره زشت در میان آن جنگل زیبا وسبزه روی، بی توجهی، بی دقتی و ناشی گری این انسان خفته در آرامش بی جان  خود است . </P> <P dir=rtl>آری،ماشینی با حمل وقاچاق سوخت به رانندگی انسان  بی احتیاط –بی اراده در نزدیکی چشمه ای زلال ودر کنار درختانی با قامتی کشیده اما با دستانی به چنگ کشیده به خاک که آن هم داستانی دارد!!واژگون ونه تنها تمام موادسوختی آن به اعماق دل خاک بی زبان اطراف خواهد رفت و آن را برای ابد ،خفه ومسموم خواهد کرد طعمه حریق گشته وآن درختان بلوط را نیز زنده با ضیافتی از مار ومور سوزانده وبه حیات آن پایان خواهد داد. به راستی با این وضعیتی که پیش خواهیم رفت مسئول کیست ؟  ومی خواهیم با این وضعیت به کجا برویم ؟ آیا طبیعتی که این قدر با ما مهربان است می شود که با آن،اینقدر نا مهربان بود ؟!آیا این سزاوار است ؟......</P> <P dir=rtl>                                      برهان اختر کارشناس مرکز بهداشت مریوان</P></DIV> Tue, 13 May 2008 20:16:18 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=kakesana&postid=15 kakesana http://kakesana.blogfa.com/post-15.aspx http://kakesana.blogfa.com/post-14.aspx <P dir=rtl> <P dir=rtl></P><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif"></FONT>  <P></P> <P dir=rtl> </P> <P dir=rtl align=center><FONT size=3><STRONG><SUB>سه‌ردان</SUB></STRONG></FONT></P> <P dir=rtl align=center>که‌ زه‌رده‌ی خۆرنشینی دووبراڵه‌ی ووڵاتم،</P> <P dir=rtl align=center>کۆچ ئه‌کات و</P> <P dir=rtl align=center>له‌ ''مه‌لاجامی و مه‌لاخدری ڕواری "ماڵ ئاوایی ئه‌کات</P> <P dir=rtl align=center>به‌ماندووبوون و هه‌نسکه‌ هه‌نسکی شه‌ماڵه‌وه‌ و</P> <P dir=rtl align=center>له‌گه‌ل ماچی گابه‌ردی قه‌ڵوه‌زه‌ی "سیروان" یه‌ک ئه‌بن</P> <P dir=rtl align=center>ئی دی من داستانێک بووم....</P> <P dir=rtl align=center>له‌سه‌ربه‌رماڵی نوێژی</P> <P dir=rtl align=center>حه‌زره‌تی"خدر و جامی"</P> <P dir=rtl align=center>له‌ئێواره‌ پاییزێکدا رێکه‌وتم</P> <P dir=rtl align=center>له‌سه‌ر ڕێگه‌م گوڵه‌ گه‌لاوێژی</P> <P dir=rtl align=center>هه‌واره‌که‌ی "مه‌لاخدر"</P> <P dir=rtl align=center>له‌ناو دوو به‌ردی سپی که‌تۆزێک باران ته‌ڕی کردبوون</P> <P dir=rtl align=center>تمیشایان ئه‌کردم</P> <P dir=rtl align=center>پێم وابوو نایان ئه‌ناسیمه‌وه‌،</P> <P dir=rtl align=center>هیله هیلیان ئه‌هات</P> <P dir=rtl align=center>وه‌کوو بڵێی چاوه‌ڕوانی مێوانێکیان بوون</P> <P dir=rtl align=center>له‌ بری خۆیانه‌وه‌ قسه‌یان ئه‌کرد</P> <P dir=rtl align=center>که‌س تێ نه‌ئه‌گه‌یێشت!</P> <P dir=rtl align=center>که‌دوور که‌وتمه‌وه‌</P> <P dir=rtl align=center>هه‌روا به‌رده‌وام........</P> <P dir=rtl align=center>منیش به‌توندی دوورکه‌وتمه‌وه‌</P> <P dir=rtl align=center>ته‌نیا مۆره‌مۆر! و هیله‌هیلیان به‌سووکی به‌گوێم ئه‌که‌وت</P> <P dir=rtl align=center>زه‌رده‌ هێدی هێدی له‌چاوی ماندووم ون ئه‌بوو</P> <P dir=rtl align=center>داربه‌ڕووکان به‌مێزه‌ره‌ی شینه‌وه‌ له‌قاپه‌کی ڕه‌ش دا</P> <P dir=rtl align=center>له‌ کۆڵه‌که‌ی نێوهه‌یوانی دیواخان ئه‌چوو</P> <P dir=rtl align=center>ته‌نانه‌ت مه‌رگیش</P> <P dir=rtl align=center>له‌سه‌ر ڕێگه‌ی که‌ داگیرکه‌ران دایان نابوو!!</P> <P dir=rtl align=center>پاڵداوێنی کراسه‌کانیان گرتبوو،</P> <P dir=rtl align=center>دایان نه‌ئه‌چڵه‌کاند،</P> <P dir=rtl align=center>ده‌وه‌ن به‌ ده‌وه‌ن،سێبه‌ره‌کان به‌جل و به‌رگی ره‌شه‌وه‌</P> <P dir=rtl align=center>به‌دووی زه‌رده‌دا سه‌رئه‌که‌تن</P> <P dir=rtl align=center>له‌وئێواره‌دا......</P> <P dir=rtl align=center>خرپه‌خرپی،خڕی رێگه‌ی داستانم</P> <P dir=rtl align=center>به‌رده‌وام له‌گه‌ل چریکه‌ی چۆله‌که‌ پاساری</P> <P dir=rtl align=center>تێکه‌ڵ بووبوو</P> <P dir=rtl align=center>هیچکامێکیان له‌ یه‌ک تێ نه‌ئه‌گه‌یێشتن!</P> <P dir=rtl align=center>و</P> <P dir=rtl align=center>له‌یه‌ک سڵیان نه‌ئه‌کرد</P> <P dir=rtl align=center>له‌ ناکاو "خڕه‌ک" له‌نێو ئه‌و هه‌موو حه‌له‌لایه‌</P> <P dir=rtl align=center>ده‌رباز بوو و خۆی فرێدایه‌ باوه‌شی</P> <P dir=rtl align=center>به‌ردێکی خڕپۆڵه‌ی چه‌ناکه‌ درێژ!</P> <P dir=rtl align=center>به‌هاوارێک و هه‌ناسێکی کورت گیرسایه‌وه‌ و وتی:</P> <P dir=rtl align=center>ئای چه‌نده‌ شه‌قی ئه‌م ئینسانه‌ ره‌زاگرانه‌ و سه‌رله‌ شێواوه‌</P> <P dir=rtl align=center>و</P> <P dir=rtl align=center>سمی ئاژه‌ڵی گه‌ڕۆڵ</P> <P dir=rtl align=center>و</P> <P dir=rtl align=center>سمی ئه‌سپی سمت قوپاوم، لێکه‌وتوه‌!</P> <P dir=rtl align=center>ئه‌مانه‌......ژوماره‌یان نایێت</P> <P dir=rtl align=center>هه‌تا بڵێی سه‌رم شکاوه‌ و.... لاقم هه‌وی هێناوه‌،</P> <P dir=rtl align=center>ته‌نانه‌ت جاربه‌جاریش له‌ نوێژشیان ئه‌بردم!!</P> <P dir=rtl align=center>و</P> <P dir=rtl align=center>نه‌م ئه‌توانی له‌سه‌ر "به‌رماڵه‌که‌م" تاوێک چۆک به‌م</P> <P dir=rtl align=center>ئاخر من له‌وسه‌ری سه‌ره‌وه‌ بووم</P> <P dir=rtl align=center>له‌گه‌ل تۆپه‌ڵه‌به‌فره‌کی نازدار و سپیکه‌له‌</P> <P dir=rtl align=center>به‌ده‌می قسه‌وه‌ ڕێکه‌وتم و</P> <P dir=rtl align=center>که‌سه‌رم به‌رزکرده‌وه‌ و داچڵه‌کام،</P> <P dir=rtl align=center>تۆپه‌ڵه‌ به‌فر نه‌مابوو</P> <P dir=rtl align=center>له‌گه‌ل بایێکی ماندوو که‌له‌ ڕێگه‌ی دووره‌وه هاتبوو،</P> <P dir=rtl align=center>به‌دووی دا گه‌ڕام</P> <P dir=rtl align=center>هاوارم لێ کرد،وه‌ڵامی نه‌دامه‌وه‌</P> <P dir=rtl align=center>پێم وابوو که‌ڕبووبوو!!</P> <P dir=rtl align=center>نه‌مزانی،له‌نێو چ درزێکی هه‌ڵقڵێشاوی لاشه‌ی به‌ردێکی پیری ڕووش!</P> <P dir=rtl align=center>که‌ له‌سه‌ریان بۆ وچانێک دائه‌نشی</P> <P dir=rtl align=center>داوای ئاوت لێئه‌که‌ن ، ته‌نیا دڵۆپێک ...دڵۆپ،</P> <P dir=rtl align=center>زم  و هاوین‌ توونیانه‌، توونی!</P> <P dir=rtl align=center>ئه‌و تۆپه‌ڵه‌ به‌سته‌زمانه‌!</P> <P dir=rtl align=center>نقوم بوو بوو</P> <P dir=rtl align=center>ئاخۆ،زۆر له‌وانه‌م دیوه‌.... ئێوه‌یش ئه‌وه‌تانه‌ دیوه‌</P> <P dir=rtl align=center>که‌ به‌ وردی بۆیان ئه‌ڕوانی،</P> <P dir=rtl align=center>خێوه‌خوانێکیش! له‌سه‌ر سینگی خۆیدا...</P> <P dir=rtl align=center>که‌ له‌ "قلیچکه‌سڵاوی"لای لووت ئوچێ</P> <P dir=rtl align=center>چاندوه‌</P> <P dir=rtl align=center>پێمه‌که‌نن... ڕاست ئه‌که‌م</P> <P dir=rtl align=center>خۆمن درۆزن نیم!!</P> <P dir=rtl align=center>ئه‌زانی ئه‌ خێوه‌خوانه‌ کێ یه‌؟!!</P> <P dir=rtl align=center>"قومامه‌یه‌کی" ڕه‌قه‌ڵه‌ی باڵابه‌رز.</P> <P dir=rtl align=center>"به‌رده‌"که‌یش گوتی: ئه‌و ڕه‌قه‌ڵه‌ له‌بنه‌وه‌</P> <P dir=rtl align=center>تۆزێک ئاو و که‌مه‌کیش شه‌وچه‌ره‌ی شاردوه‌ته‌وه‌!</P> <P dir=rtl align=center>****</P> <P dir=rtl align=center>شه‌وم به‌سه‌ردا هات</P> <P dir=rtl align=center>ڕێگاکه‌م لێ ون مه‌که‌ن</P> <P dir=rtl align=center>با له‌م ڕێگا لا نه‌ده‌م،هه‌رچه‌نده‌ ئه‌زانم</P> <P dir=rtl align=center>شه‌وم به‌سه‌ردا بێت..</P> <P dir=rtl align=center>رێگاکه‌ ئه‌ناسم،</P> <P dir=rtl align=center>ڕێگاکه‌یش نه‌ناسم ...ده‌سم ئه‌گرن</P> <P dir=rtl align=center>ئه‌زانی کێ؟!</P> <P dir=rtl align=center>داربه‌ڕووکان..هه‌ناره‌کان..</P> <P dir=rtl align=center>ته‌نانه‌ت گه‌ڵاکانیش!! پێم ئه‌ڵێن</P> <P dir=rtl align=center>لێره‌وه‌ بڕۆ ..له‌وێوه‌ بڕۆ ،</P> <P dir=rtl align=center>ئاخۆ ده‌مێکه‌ ،له‌م ڕێگایه‌م نه‌دبوو</P> <P dir=rtl align=center>له‌ناکاو ..داچڵه‌کام..</P> <P dir=rtl align=center>هابراڵه‌: بۆکوێ؟</P> <P dir=rtl align=center>په‌ی کۆی؟</P> <P dir=rtl align=center>ئه‌وه‌ قسه‌ی دارهه‌نارێک بوو</P> <P dir=rtl align=center>که‌ وه‌کوو تاجی سه‌ری کچه‌ شازێک</P> <P dir=rtl align=center>له‌دووره‌وه‌ .. و.. له‌سه‌ری سه‌ره‌وه‌</P> <P dir=rtl align=center>"ڤله‌هه‌ناره‌"که‌ی پێئه‌که‌نی</P> <P dir=rtl align=center>نه‌می ئه‌ناسی،</P> <P dir=rtl align=center>ئێوه‌ دیوتانه‌ و به‌سه‌رتان هاتوه‌</P> <P dir=rtl align=center>مناڵه‌ خێوه‌خوانێک!ناسک</P> <P dir=rtl align=center>به‌ڕێبوارێک پێ بکه‌نێ!</P> <P dir=rtl align=center>له‌مێژه‌وه‌ له‌م ووڵاته‌ بێ ئازاره‌ و سه‌ربه‌رزه‌،</P> <P dir=rtl align=center>له‌م ووڵاته‌ ناسک خه‌یاڵه‌،</P> <P dir=rtl align=center>دوورکه‌وتبوومه‌وه‌.</P> <P dir=rtl align=center>به‌شه‌رمه‌وه‌،سه‌رم به‌رز کرده‌وه‌.</P> <P dir=rtl align=center>ئه‌زانن بۆ؟ هیچم پێ نه‌بوو، هیچ!!</P> <P dir=rtl align=center>ته‌نیا وتم:</P> <P dir=rtl align=center>بێ به‌ڵابی ... بێ به‌ڵا</P> <P dir=rtl align=center>***</P> <P dir=rtl align=center>له‌مێژه‌وه‌ گوێم گرتوه‌ بۆ خه‌مه‌کانتان</P> <P dir=rtl align=center>فرمێسکه‌کانم تاساون،تاساو..</P> <P dir=rtl align=center>چاوه‌کانم خنکاون ،</P> <P dir=rtl align=center>ده‌سته‌کانم سهۆڵبه‌ندانیانه‌.</P> <P dir=rtl align=center>به‌ڵام هه‌ڤاڵان تکایه‌ گوێم بۆبگرن،گوێ!!</P> <P dir=rtl align=center>له‌م هه‌موو ئازاره‌ بێزار نه‌بووم</P> <P dir=rtl align=center>تاسه‌ی عه‌شقم له‌دایک بوه‌وه‌ و</P> <P dir=rtl align=center>بۆنی حوجره‌ی کۆچ کردووم،</P> <P dir=rtl align=center>بووبه‌ ئاوژینی هه‌ناسه‌ی په‌ک که‌وتووم،</P> <P dir=rtl align=center>له‌م وه‌رزه‌دا...</P> <P dir=rtl align=center>به‌ماچی باران، عه‌شقی تازه‌م له‌دایک ئه‌بێت</P> <P dir=rtl align=center>وشه‌یه‌کم سه‌دان"ترپه‌" دائه‌چڵه‌کێنێ</P> <P dir=rtl align=center>ده‌یان فرمێسک دائه‌به‌زێنێ و دایان ئازار ساڕێژ ئه‌کات</P> <P dir=rtl align=center>له‌م ووڵاته‌ سه‌ربه‌رزه‌ و ناسک خه‌یاڵه‌،</P> <P dir=rtl align=center>ووشه‌یه‌ک به‌رزتر له‌قه‌ڵه‌م!</P> <P dir=rtl align=center>پاکتر له‌ ده‌فته‌ره‌که‌ی "ئاوێستا"</P> <P dir=rtl align=center>ته‌نیا.. ووشه‌یه‌ک.. نا..نا</P> <P dir=rtl align=center>"ووڵاته‌ک"</P> <P dir=rtl align=center>چاوم پێ ئه‌به‌خشێ و... گڕم پێ ئه‌دا</P> <P dir=rtl align=center>کوردستانه‌...هه‌ورامانه‌... ووڵاته‌که‌ی "مه‌لاخدره‌...</P> <P dir=rtl align=center>"مه‌لاخدر"</P> <P dir=rtl align=center><FONT size=3><STRONG>*******************************</STRONG></FONT></P> <P dir=rtl align=center><STRONG><FONT face=impact color=#993333>بورهان هه‌ورامی</FONT></STRONG></P> <P dir=rtl align=center><STRONG><FONT face=impact color=#993333>6نوامبری 2007</FONT></STRONG></P> <P dir=rtl align=center><STRONG><FONT face=impact color=#993333>کوردستان/مه‌ریوان/ڕوار</FONT></STRONG></P> <P align=center> </P> <P dir=rtl> </P> Wed, 30 Apr 2008 19:34:18 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=kakesana&postid=14 kakesana http://kakesana.blogfa.com/post-14.aspx