جنگل ها نباید بمیرند بلا فاصله ما هم خواهیم مرد
آدمی از آغاز زندگی تابع طبیعت بوده است وبرای زیستن خود به طبیعت نیاز مبرم داشته است ودر هنگام وقوع طوفان،زلزله،طغیان آب وفوران آتشفشان،ودرحوادثی مانند آن ،ترس ووحشت داشته است در هنگام این وحشت به درختان پناه آورده است.پرسش اینجاست که انسان امروزی به کجا پناه ببرد؟!این درحالی است که بتدریج انسان میخواهد این پناهگاه خود رابادست خود نابود سازد!
رفتار ما کافی است که درختی را گردن زنیم وبسوزانیم ویا به طورعمد ویا غیرعمد ازروی بی دقتی ویا بدلیل واژگون شدن یک وسیله نقلیه،حامل موادسوختی(دشمن شماره یک وسرسخت طبیعت)که با عجله بدون توجه به خطرات پیش بینی نشده،به سوی مقصد درحرکت است،این مواد سمی را به طبیعت تزریق نماییم؛درنهایت جنگلی را نابود کنیم ،جانوری را بمیرانیم و با مرگ جنگل ما نیز.............
در برابر هر آنچه که انجام خواهیم داد مسئولیم ،این شوخی نیست حقیقت است آنرا بخاطر بسپار!
محیط زیست سر چشمه مهم حیات از آغاز پیدایش تا امروز بوده و خواهد بود ،بنابراین دراین دوره ازحیات در تغییر و تحول و دگر گونی آن نقش بسزایی داشته است، محیط زیست یکی از فاکتورهای مهم و اکتیو در آرامش وآسایش انسانها بوده و هر گونه دستکاری در آن باعث تخریب ، نابودی و آلوده نمودن آن در راستای دست یافتن به اهداف غیر اصولی اقتصادی صدمات جبران ناپذیر را متحمل خواهد شد که آنقدر مهم و تدریجی خواهد بود که درک آنها بسیار پیچیده و غیر قابل تصور خواهد بود .
با نگاهی آگاهانه به تخریب وسوزاندن ونابودی قسمتی از جنگلها ی سر سبز در مسیر جاده های سنندج –سروآباد – مریوان و سنندج جانوره – مریوان به بهانه توسعه راهها و مقاصد اقتصادی !!(قاچاق سوخت با ما شینهای رو باز )که هیچگونه امنیت جانی برای انسان وطبیعت نداردو به راحتی در کنار وجلو چشم های ما انسانهای متعارف وبظاهردلسوز ومترحم، با دیدگاه های مختلف مادی ومعنوی عبور خواهد کرد .که هر کدام از ما را به سخن آوری دانشمندی (خود خوانده )!!خواهد بود که بسیاری از دانشمندان دنیای متمدن آن سوی جهان را در زیر بارانی از کلمات به ظاهر آراسته مدفون خواهد کرد .آری، در این بهار بی باران ،که طبیعت تشنه به آسمان اشک آلود وغم زده وبا کوله باری از دود و غبار که از بیابانهای بر هوت صحراهای سوزان آغشته به طلای سیاه به ارمغان آورده است نگاه می کند، رفیق گم شده خودرا با نگاهی مغضوب وسیاه چهره ای وحشتناک باز خواهد یافت!! در مسیر راه وبا عبور جاده، به این منظره زشت در میان آن جنگل زیبا وسبزه روی، بی توجهی، بی دقتی و ناشی گری این انسان خفته در آرامش بی جان خود است .
آری،ماشینی با حمل وقاچاق سوخت به رانندگی انسان بی احتیاط –بی اراده در نزدیکی چشمه ای زلال ودر کنار درختانی با قامتی کشیده اما با دستانی به چنگ کشیده به خاک که آن هم داستانی دارد!!واژگون ونه تنها تمام موادسوختی آن به اعماق دل خاک بی زبان اطراف خواهد رفت و آن را برای ابد ،خفه ومسموم خواهد کرد طعمه حریق گشته وآن درختان بلوط را نیز زنده با ضیافتی از مار ومور سوزانده وبه حیات آن پایان خواهد داد. به راستی با این وضعیتی که پیش خواهیم رفت مسئول کیست ؟ ومی خواهیم با این وضعیت به کجا برویم ؟ آیا طبیعتی که این قدر با ما مهربان است می شود که با آن،اینقدر نا مهربان بود ؟!آیا این سزاوار است ؟......
برهان اختر کارشناس مرکز بهداشت مریوان
سهردان
که زهردهی خۆرنشینی دووبراڵهی ووڵاتم،
کۆچ ئهکات و
له ''مهلاجامی و مهلاخدری ڕواری "ماڵ ئاوایی ئهکات
بهماندووبوون و ههنسکه ههنسکی شهماڵهوه و
لهگهل ماچی گابهردی قهڵوهزهی "سیروان" یهک ئهبن
ئی دی من داستانێک بووم....
لهسهربهرماڵی نوێژی
حهزرهتی"خدر و جامی"
لهئێواره پاییزێکدا رێکهوتم
لهسهر ڕێگهم گوڵه گهلاوێژی
ههوارهکهی "مهلاخدر"
لهناو دوو بهردی سپی کهتۆزێک باران تهڕی کردبوون
تمیشایان ئهکردم
پێم وابوو نایان ئهناسیمهوه،
هیله هیلیان ئههات
وهکوو بڵێی چاوهڕوانی مێوانێکیان بوون
له بری خۆیانهوه قسهیان ئهکرد
کهس تێ نهئهگهیێشت!
کهدوور کهوتمهوه
ههروا بهردهوام........
منیش بهتوندی دوورکهوتمهوه
تهنیا مۆرهمۆر! و هیلههیلیان بهسووکی بهگوێم ئهکهوت
زهرده هێدی هێدی لهچاوی ماندووم ون ئهبوو
داربهڕووکان بهمێزهرهی شینهوه لهقاپهکی ڕهش دا
له کۆڵهکهی نێوههیوانی دیواخان ئهچوو
تهنانهت مهرگیش
لهسهر ڕێگهی که داگیرکهران دایان نابوو!!
پاڵداوێنی کراسهکانیان گرتبوو،
دایان نهئهچڵهکاند،
دهوهن به دهوهن،سێبهرهکان بهجل و بهرگی رهشهوه
بهدووی زهردهدا سهرئهکهتن
لهوئێوارهدا......
خرپهخرپی،خڕی رێگهی داستانم
بهردهوام لهگهل چریکهی چۆلهکه پاساری
تێکهڵ بووبوو
هیچکامێکیان له یهک تێ نهئهگهیێشتن!
و
لهیهک سڵیان نهئهکرد
له ناکاو "خڕهک" لهنێو ئهو ههموو حهلهلایه
دهرباز بوو و خۆی فرێدایه باوهشی
بهردێکی خڕپۆڵهی چهناکه درێژ!
بههاوارێک و ههناسێکی کورت گیرسایهوه و وتی:
ئای چهنده شهقی ئهم ئینسانه رهزاگرانه و سهرله شێواوه
و
سمی ئاژهڵی گهڕۆڵ
و
سمی ئهسپی سمت قوپاوم، لێکهوتوه!
ئهمانه......ژومارهیان نایێت
ههتا بڵێی سهرم شکاوه و.... لاقم ههوی هێناوه،
تهنانهت جاربهجاریش له نوێژشیان ئهبردم!!
و
نهم ئهتوانی لهسهر "بهرماڵهکهم" تاوێک چۆک بهم
ئاخر من لهوسهری سهرهوه بووم
لهگهل تۆپهڵهبهفرهکی نازدار و سپیکهله
بهدهمی قسهوه ڕێکهوتم و
کهسهرم بهرزکردهوه و داچڵهکام،
تۆپهڵه بهفر نهمابوو
لهگهل بایێکی ماندوو کهله ڕێگهی دوورهوه هاتبوو،
بهدووی دا گهڕام
هاوارم لێ کرد،وهڵامی نهدامهوه
پێم وابوو کهڕبووبوو!!
نهمزانی،لهنێو چ درزێکی ههڵقڵێشاوی لاشهی بهردێکی پیری ڕووش!
که لهسهریان بۆ وچانێک دائهنشی
داوای ئاوت لێئهکهن ، تهنیا دڵۆپێک ...دڵۆپ،
زم و هاوین توونیانه، توونی!
ئهو تۆپهڵه بهستهزمانه!
نقوم بوو بوو
ئاخۆ،زۆر لهوانهم دیوه.... ئێوهیش ئهوهتانه دیوه
که به وردی بۆیان ئهڕوانی،
خێوهخوانێکیش! لهسهر سینگی خۆیدا...
که له "قلیچکهسڵاوی"لای لووت ئوچێ
چاندوه
پێمهکهنن... ڕاست ئهکهم
خۆمن درۆزن نیم!!
ئهزانی ئه خێوهخوانه کێ یه؟!!
"قومامهیهکی" ڕهقهڵهی باڵابهرز.
"بهرده"کهیش گوتی: ئهو ڕهقهڵه لهبنهوه
تۆزێک ئاو و کهمهکیش شهوچهرهی شاردوهتهوه!
****
شهوم بهسهردا هات
ڕێگاکهم لێ ون مهکهن
با لهم ڕێگا لا نهدهم،ههرچهنده ئهزانم
شهوم بهسهردا بێت..
رێگاکه ئهناسم،
ڕێگاکهیش نهناسم ...دهسم ئهگرن
ئهزانی کێ؟!
داربهڕووکان..ههنارهکان..
تهنانهت گهڵاکانیش!! پێم ئهڵێن
لێرهوه بڕۆ ..لهوێوه بڕۆ ،
ئاخۆ دهمێکه ،لهم ڕێگایهم نهدبوو
لهناکاو ..داچڵهکام..
هابراڵه: بۆکوێ؟
پهی کۆی؟
ئهوه قسهی دارههنارێک بوو
که وهکوو تاجی سهری کچه شازێک
لهدوورهوه .. و.. لهسهری سهرهوه
"ڤلهههناره"کهی پێئهکهنی
نهمی ئهناسی،
ئێوه دیوتانه و بهسهرتان هاتوه
مناڵه خێوهخوانێک!ناسک
بهڕێبوارێک پێ بکهنێ!
لهمێژهوه لهم ووڵاته بێ ئازاره و سهربهرزه،
لهم ووڵاته ناسک خهیاڵه،
دوورکهوتبوومهوه.
بهشهرمهوه،سهرم بهرز کردهوه.
ئهزانن بۆ؟ هیچم پێ نهبوو، هیچ!!
تهنیا وتم:
بێ بهڵابی ... بێ بهڵا
***
لهمێژهوه گوێم گرتوه بۆ خهمهکانتان
فرمێسکهکانم تاساون،تاساو..
چاوهکانم خنکاون ،
دهستهکانم سهۆڵبهندانیانه.
بهڵام ههڤاڵان تکایه گوێم بۆبگرن،گوێ!!
لهم ههموو ئازاره بێزار نهبووم
تاسهی عهشقم لهدایک بوهوه و
بۆنی حوجرهی کۆچ کردووم،
بووبه ئاوژینی ههناسهی پهک کهوتووم،
لهم وهرزهدا...
بهماچی باران، عهشقی تازهم لهدایک ئهبێت
وشهیهکم سهدان"ترپه" دائهچڵهکێنێ
دهیان فرمێسک دائهبهزێنێ و دایان ئازار ساڕێژ ئهکات
لهم ووڵاته سهربهرزه و ناسک خهیاڵه،
ووشهیهک بهرزتر لهقهڵهم!
پاکتر له دهفتهرهکهی "ئاوێستا"
تهنیا.. ووشهیهک.. نا..نا
"ووڵاتهک"
چاوم پێ ئهبهخشێ و... گڕم پێ ئهدا
کوردستانه...ههورامانه... ووڵاتهکهی "مهلاخدره...
"مهلاخدر"
*******************************
بورهان ههورامی
6نوامبری 2007
کوردستان/مهریوان/ڕوار
(ناری)یا تاکهی چهناکهی بێ سهمهر
