| ||||||
|
| ||||||
| |
|
نامةيةكي ماكسيم طؤركي بؤ كاتريناي هاوسةري
لة فارسييةوة: حةمة رةسوولَ حةسةن ثوور
كاتيَك باسي نامةكاني طؤركي ديَتة ئاراوة، ئةوانةي ئةطةر ئةبةديش نةبن لانيكةم بةم زووانة كؤن و بيَبايةخ نابن. لةبةرئةوةي لة بةرامبةر دياردةي وةك، نةداري، قاتوقرِي فةساد، ئةشكةنجة، ملهورِي و تيرؤدا.. قةرار دةطرن.
طؤركي لة بةشيَكي بةرضاو لة نامةكانيدا جطة لة لة ئاطاداريي طرينطي رووداوي ميَذوويي، سياسي، ئةدةبي، كؤمةلاَيةتي و هيتد.. كة هاتوونةتة بةر باسكردن و لة رةوتي ميَذوودا لةطةلَ جيَطؤركيَ و طؤرِاني كات و سات و شويَندا، لةسةر يةك نةطؤرِن. هةلَويَستي وةك مرؤظدؤستي، بةربةرةكاني بة دذي نةخويَندةواري ئؤطري بة ثةرةسةندني زانست و ئةدةب و هونةر يان بة راشكاوي و زؤر شةفاف تيَدا بةدي دةكريَت و بة طشتي نامةكاني طؤركي بؤ ئةوة دةشيَن لة زؤر لايةنةوة شتيان ليَ فيَر بين. رةخنةطريَكي ئةدةبي يان هونةري ذياننامةنووس يان ميَذوو زانيَك شتي زؤر بة نرخيان تيَدا دةدؤزيَتةوة بةلاَم طرينطترين نرخيان ثةيوةستة بة راكيَشاني مرؤظ بؤ لاي خؤيان. طؤركي بةهؤي نووسيني لايةنة جؤراوجؤرةكاني ذياني خةلَكي رةنجدةرو سادةو ساكارةوة ناووناوبانطي لة نيَو مرؤظي ئةم سةرزةمينةي ئيَمة تيَيدا دةذين، بؤ خؤي دةستةبةر كردووةو نوسراوةكاني وةرطيَرِدراونة سةر ضةندةها زماني ولاَتان.
نامةكاني بؤ: (ئيياك بابيَل، ئيؤنؤف، ثاسترناك ئةتيكسي تؤلَستؤي و..) وةرطيَرِدراونة سةر زمانة زيندووةكاني جيهان.
سامؤبيل مارشاك سةبارةت بة بةرهةمة ئةدةبييةكاني طؤركييةوة دةلَيَت: (ئةطةر ئةم نامانة لة داهاتوودا لة جيَيةكدا كؤكرانةوة، ئةو دةم رووندةبيَتةوة كة ئةو جيهانةي ئةم نووسةرة بةرز و بليمةتة لةطةلَي لة ثيَوةنديدا بووة، تا ض رادةيةك ثان و بةرين بووة).
بة كاترينا ثشكؤ وا لة نيَوان سالاَني 1896-1904 دا هاوسةري طؤركي بووة.
طؤركي خؤي لة سالَي 1891-1992 لةشاري تةفليسدا دةذياو لة ثيَوةندي بة شؤرِشطيَراني ئةم شارةوة طيراو راثيَضي بةنديخانة كرا. ئةمةي لة خوارةوة دةيخويَننةوة نامةيةكة طؤركي لة بةنديخانةوة بؤ ذنةكةي نووسيوة:
تةفليس
14 يان 15ي 1898
تيَكرِا هةموو شتيَك بة باشي دةضيَتة ثيَشةوة. سيَ رؤذ لةمةوبةر هيَنايانم بؤ تةفليس، بةلاَم نازانم ئةمرؤ ض رؤذيَكة، شةويَ كاتذميَر دووي بةياني هيَنايانم بة ثيَوة برديانمة قةلاَي "متغ يان متاخ Metekhor or Metakn". ئةم قةلاَية لة سةرتاشة بةرديَكي ليَوار ضؤمي كوورا داية. لة ديويَكي تاكة كةسي بةندكراوم و نزيكةي 24 كاتذميَر خةوتم لةبةر ئةوةي لة ماوةي سةفةرةكة لة شارِيَي طيورطيان"دا لةطةلَ ئةوةي زؤر شةكةتبووم نةمتواني بخةوم ئةم شارِيَية شةقاميَكي ثانوقةشةنطة.
بةلاَم دوايي
ريَطةم بدة! لة مةر رووداوةكةوة بدويَم:
بة سةرنجدان بةم تاوانانةي بة دذي من لة ئارادان، ريَطةي قسةكردنم ثيَنادريَت، بةلاَم تةنيا ئةوةت ثيَدةلَيَم ئةطةر يةكيَك هةبيَ و ببيَتة كةفيلم دةتوانم ئازاد بم. ئةو كات رةوانةي "نيذني"م دةكةن بؤ لاي تؤ. لة ذيَر ضاوديَري ثؤليسدا. تؤ ثيَويستة بؤ شيَوةي كةفالةتةكةو ئةو بةلَيَنييانةي كةفيلةكة دةبيَ بياندات بضيية لاي ئةليكساندر ئيظانوظيض لانين و ثرسياري ليَبكةي داخوا دةبيَتة كةفيلم يان نا! دلَنياي بكةوة لةوةي كة هةلَنايةم ضونكي كاترينكا! لة راستيدا بة برواي من مرؤظ ناتوانيَت لة دةست ضارةنووس هةلَبيَت.
من لةطةلَ ئةم نامةيةدا نامةيةكيش بؤ "ماريا سرطيظنا" دةنووسم. لةوانةية لانين بةهؤي ئةو بةد ضانسييانةي هاتونةتة ثيَشيَ ئةمكارة قبوولَ نةكات. لةطةلَ ئةم نامةيةدا فؤرمي كةفالةتنامةكةت بؤ دةنيَرم كة مةئموري ضاوةديَري بةسةر دؤسيةكةمدا بة يارمةتي دايميَ. بؤ خؤت تةرتيبي ئيشو كارةكان بكة.
باشة! ماكسيم ضؤنة؟ وشةي نويَ فيَر بووة؟ زؤر باشة؟ ثةرستارةكة ضؤنة؟ ئةوةي ثيَشوو رؤيشتووة و ئيديكة هاتووة؟ ئيشووكاري ضيَشت ليَنان و هي ترت هةن؟ سةبارةت بة ئيشوكاري ناومالَ بة دريَذي بؤم بنووسة و ئادرةسي ئيدارةي ثؤليسي شاري تةفليسدا نامةم بؤ بنيَرة. ذيان ليَرةدا زؤر خةراث نيية، ئةمرِؤ مؤلَةتيان ثيَدام كةلَك لة قةلَةم و كاغةز و كتيَب و مةركةب وةربطرم، بؤية لة سبةينيَوة دادةنيشم و خةريكي ئيشووكارةكانم دةبم، خواردنةكةي تيَكرِا باشة تةندروستيم خةراث نيية، هةست بة ئارامي دةكةم. طةرضي لة كاتي ليَكؤلَينةوةدا هيَنديَك تيَكضووبووم ئاخ! تؤ، باشتر لة هةر كةسيَك دةزاني ض مرؤظيَكم. ذوورة تاكة كةسييةكةم طةورة و دةلةحةوت (7×10)داية. دوو ثةنجةرةي تيَدان كة بةرةو "كوورا" دةكريَنةوة، ديمةنيَكي قةشةنطي بةشي ئاسيايي شارةكةية، شار لة ليَذاييةكدا هةلَكةوتووة لة باري شيَوةي ذيان و دةرةوةييةوة ثةسةندة. لة ثةنجةرةكةوة سةيري دةرةوة دةكةم و ئةو دةبباغخانةي ئةو لاي رووبارةكة كة سةرقالَي ئيشكردنن و ئةو كيذة بضكؤلانةية كة ضؤن رؤذ بةسةر دةبات و خةلَكي بةو تؤرِةي بة داريَكيانةوة بةستووة، ضؤن ماسي دةطرن، دةيانبينم.
هةنديَك جار وا هةست دةكةم، حةزدةكةم ماكسيم هةلَدةمة هةواو بيطرمةوة بةلاَم هيَندةي ثيَناضيَت ئةو هةستةم ناميَنيَت. لة راستيدا دةزاني ضيية؟ تا ئةو كاتةي بابةتي بةنديخانة و ريذيم لة ئاراداية، شتي بةنرخييش هةية باشة با لةوةي بطوزةريَين.
تيَبكؤشة ئةوانةي دةتوانن ببنة كةفيلم، بدؤزييةوة، سافي و سةلامةتي و ئارامي خؤت بثاريَزة. ئاطاداري كورِة بضكولانةكةمانبة، دةزانم دةتواني ئيشوكارةكان ئةنجام بدةن، لةو ماوةيةدا كة ضاوةرِواني مني بضؤ بؤ داشالةميزا، ياخود بضؤرة لاي ماريا سترطيظان. دةزانم لةوانةية دؤزينةوةي كةفيل كاتي ثيَويست بيَت كةواية بة سوودي مندالَةكةية لة شاردا نةميَنيَت.
بيرورات سةبارةت بة ضوون بؤ لاي سامارا ضؤنة؟ ثيَويست ناكات ئةوةي بؤ من رووي داوة بة دايكت بلَيَي. تةنيا ثيَي بلَي تةندروستيم لة ثرِيَكدا تيَكضووة و ضووة بؤ قةفقازيا، ديارة ئةو بيَ سيَ و دوو راستييةكة دةزانيَت بةلاَم ئةو كات زؤر داناضلَةكيَت.
بةهيواو بة نيازي ديدار كاتيا!
بة دوور و دريَذي نامةم بؤ بنووسة. بةلَيَ! شتيَكي ديكة. ضةند وشةيةك بؤ بلاَوكةرةوةكة (ناشر) بنووسة داواي ليَبكة كتيَبةكانم بؤ رةقابة بنيَريَتة ئيدارةي رؤذنامةي قةفقازيا لة تةفليس. ئةو ضاكةي زؤري دةرهةقم كردووة.
لةطةلَ ماضيَك بؤ كورةكةمان و بؤ خؤشت ئالكسي.
بالَندةكان ضؤنن؟ ئةطةر تا ئيَستا ئازادت نةكردوون ئازاديان بكة. ئيَستا هةستدةكةم بوون لة قةفةسدا ضةندة ناخؤشة و من دةمةويَت ئينسان بم.
ئارامي خؤت بثاريَزة، تؤ ثيَويستة لةطةلَ ناهةموارييةكاني ذياندا رِابيَيت، ضونكي لةطةلَ زؤر شتي ديكةدا بةرةو روو دةبيت، شتيَكت لة يادنةضيَ، هيض شتيَك بؤ هةتا هةتاية ثايةدار نابيَت. هةموو شتيَك تيَدةثةرِيَت، دلَنيابة!
سةرضاوة
كتيَبي "نامةكاني ماكسيم طوركي "ترجمة حسين نير لاثةرةي 60-64"
|
همه افراد جامعه در برابر بیماران روانی مسوولند |
|
|
|
| |
|
كانون حاميان سلامت روان" به عنوان يكي از NGOهاي فعال در اين زمينه است كه توانسته با عضو گيري و سعی در حمایت از سلامت روان، نقش خود را به عنوان يك نهاد غیر دولتی در جامعه و در توجه به بيماران رواني، ايفا كند. "اعظم صادق فر" دبير كانون حاميان سلامت روان در گفت وگو با ما درباره فعالیت این سازمان می گوید: خانم صادق فر به عنوان اولين سوال از چگونگي تشكيل اين كانون بگوييد: در سال 79 من عضو هيئت موسس و مديرعامل انجمن حمايت از بيماران اسكيزوفرنيا شدم. پس از فعاليت اين مركز، نياز به گسترش فعالیتهای آن و به طور خاص از تمرکز بر فعالیت در حوزه بیماران اسکیزوفرنیا به كل بيماران رواني در سطح عام احساس شد كه تصميم گرفتيم اين مركز را به اسم "كانون حاميان سلامت روان" تاسيس كنيم تا خانواده ها ، خودشان به دنبال مطالباتشان باشند. اين كانون اكنون يك سال و نيم است كه فعاليت مي كند ولي در راه گرفتن مجوز با مشكلات عديده اي روبرو شديم و مجوز، خيلي دير از سوي بهزيستي صادر شد. چه فعاليت هايي در اين كانون انجام مي دهيد؟ در همه جلسات و نشست ها از روانشناسان و روانپزشكان و كارشناسان دعوت مي كنيم كه نظرات و راهكار هاي خود را ارائه دهند تا در زمان هاي مقتضي از آنها استفاده شود. در برخي موارد به مراكز نگهداري از اين افراد سر مي زنيم که تا بحال حدود 20 بازدید از این مراکز داشته ايم. یكي ديگر از كارهايي كه در كانون انجام مي دهيم تلاش براي جلب حمايت مادي و مخصوصا معنوي از اين بيماران است. نحوه عضو گيري يا اطلاع رساني شما به چه صورتي است؟ شما به قوانيني اشاره كرديد كه در آن حقوق بيماران رواني ناديده گرفته مي شود، مي توانيد بيشتر توضيح دهيد؟ بودجه كانون از چه طريق تامين مي شود؟ از تعداد افراد بيمار آماري در دست هست؟ در باره ي بيماري اسكيزوفرنيا توضيح مي دهيد؟ به عنوان يك NGO چه انتظاري از جامعه داريد؟ رويكرد جامعه نسبت به فعاليت هاي شما چه بوده است؟ صحبت خاصي هست كه دوست داريد مطرح بشود؟ منبع:کنشگران |
بة بؤنةي رؤذي جيهاني دپ (قةلب)ةوة
رؤإذي 8ي رةزبةر (30ي سيثتامبر) لةلايةن رٌصکخراوي بةناو يةکطرتووي جيهاني دپ(اتحادية جهاني قلب)رؤذي جيهاني دپ (قةلب) بةدرؤشمي "هةموومان ثٌصکةوة بؤدپصکي ساغ وتةندروست" ناونراوة، طرنطي ئةم رؤذة بؤئةوةتة کة هةرساپ ذومارصکي نادياروديار لةخةپکي دونيا لةتةمةني لاوي و کاردا بةهؤي نةخؤشييةکاني دپةوة ّبةداخةوة بةرةومةرط ونةمان ئةأؤن،ئةم کارةساتة هةم موشکيلات و طرفتي دةرووني بؤ بنةماپةکان دروست ئةکات وهةم ثارةو بودجصکي زؤر ئةخاتةسةرشاني بنةماپةکان و دةزطا وناوةندة بصهداشتيةکان،کةبةشصوةيکي زؤرئاسان وبةجص وةکوو:داناني ئولطويصکي خواردةمةني رصکوثصک، جموجؤپي بةجص وموناسصب وکةم کردنةوة ويان لابردني جطرةوةکوو بةشصک لةذياني تةندروست ،ئةبصتة هؤي درصذةثصداني ذيان لةطةل دپصکي ساغ کةتةواوي ضين وتوصذةکاني کؤمةپ ،لةبنةماپةوة بطرة تا قؤتابخانةکان،دايرةکان وناوةندة ئاينيةکان و…ئةتوانن بةورياکردنةوةي کؤمةپ وةکوو ئةرکي سةرشاني تايبةت بةخؤيان شان بةشاني ناوةندة بصهداشتيةکان ثص هةپطرن وقؤپ هةپماپن.
بؤضي نةخؤشييةکاني دپ واتة(قةلب) طرنطوو بةرضاون؟
لةسةرةتاي سةدةي بيستةم تةنها لةسةدي 10ي لةرصذةي مةرطةکان! بةهؤي نةخؤشييةکاني دپةوة بوون ،بةثةرة سةندن وطةشةکردني کؤمةپطاي مرؤظ وکونترؤپي نةخؤشييةکاني (واطيردار) وضونةسةرةوةي تةمةني مرؤظ ، سةرهةپداني نةخؤشييةکاني ديکة وةکوو شةکرة(ديابصت)،شصرثةنجة ولة سةرةوةي هةموويانةوة ،نةخوشييةکاني دپ ،ثةرةي سةندوة وطةشةي کردوة.وادضص تاساپي 2025 ز لةسةدي 35تا 60ي رووداوي تةواوي مةرطةکان !بطرصتة ئةستؤ.بةثص لصکؤلينةوةران وثسثؤإأان لة ساپةکاني 1379و1380 ي کؤضي ،وپاتي ئصران کةکوردستانيش ئةطرصتةوة ئةم رصذة 6/34 لة سةدا بوة.
هؤکارةکان ضين وضؤن ئةتوانين لةم کارةساتانة بةرطري بکةين ويان تا رادصک کةميان کةينةوة ؟
1- بأصک لةو هؤکارانة وةکوو تةمةن(سن) ،مصذوو (سابقةي)خانةوادةطي ،رةطةز(نذاد) دةست لصوةردانيان مومکصن نية و بةبص دةست لصدان کاري خؤيان ئةکةن !!(بة ثيص ضوونة سةرةوةي تةمةن بةتايبةت لةدواي تةمةني 60ساپي ئةم نةخؤشييانة ئةبينرصت).
2- بأصک لةو هؤکارانة رةفتارين ؛ ياني بةشصوة رةفتارصکي باش ودروست ثصشطيري لص ئةکرصت؛ وةکوو: جطرة نةکصشان ، بينراوة ئةوکةسانة کة رؤذانة 20دانة(نةخ) جطرة ئةکصشن ،ئصحتمالي وةستاني کوت وثأي قةلبيان 2تا3 کةرةت زياترة لةوانةي کة جطرة ناکصشن.(جطرة 4000مادةي ذةهراوي وخؤشکةري شصرثةنجةي تصداية!!).
3- نةخواردن ويان کةم کردنةوةي ئةلکول ومةشرووب.
4- رؤذانة 30دةقصقة رصثصوان(ثيادةرةوي) کردن .
5- دابين کردني خواردني شير، دؤ ،ماس،ثةنصر ويان هةرکام لةمانة لة بةرنامةي خواني رؤذانةدا.
6- لة ضصشت و غةزاي لة ثصش ئامادةکراو وةکوو ساندويض (بةتصکأا هةموويان) ،ثيتزا وکونسصرو و نووشابةطةلي طازدار .،کةمتر کپک وةربطرين وبخؤينةوة و لةسةر خوانمان لايان بةرين!( 95لةسةدي قوتابيان رؤذانة نووشابة ئةخؤنةوة!!!).
7- خوٌص وسوصري لة سةر خوان کةم کةينةوة .
8- لة جصطةي رؤني (جامد ) لة رؤني (مايع) کپک وةربطرين.
9- لة مصوة وسةوزة زؤرتر بخؤين. 10- بة جصطةي طؤشتي سوور زياتر لة طؤشتي سثي وةکوو ماسي (بةتايبةت) ومريشک کپک وةربطرين.
11- قوتابيان هان بدةين وفصريان کةين کة بةجصطةي (ثؤفةک وضيثس) لة (اجيل) ، توو و مصوذ وسصو کپک وةربطرن وبخؤن .

شمار بیماران روانی، با توجه به اخبار متفاوتی که در این باره منتشر شده است، گرچه آمار دقیقی را هرگز معرفی نکرده است، اما همواره نشانگر "وضعیت هشدار دهنده" دراین باره است. آنچه در چند سال اخیر وضعیت بیماران دچار اختلالات روانی را به چالش کشانده، نبود امکانات کافی برای تحت نظر گرفتن آنها از نظر روان درمانی ، و نیز مهمتر از آن پنهان بودن این بیماری زیر پوسته ظاهری رفتارهای اجتماعی است. از نظر بسیاری از متخصصان، بسیاری از افراد جامعه ایرانی، بدون اینکه خود باور داشته باشند، دارای اختلالات روانی هستند اما از آنجا که کنترل رفتارهای اجتماعی و شخصی تا زمانی که به یک آسیب جدی تبدیل نشده، مورد توجه قرار نمی گیرد، این بیماری چون دردی مزمن زیر پوست جامعه همچنان به نفوذ خود ادامه می دهد...